UNCİRE - Sayı: 02

Uncire - Sayı 02

Önemli Not: Bu içerik, derginin orijinal baskılarından OCR (optik karakter tanıma) yöntemiyle dijitalleştirilmiştir. Bazı karakter hataları veya eksiklikler olabilir. PDF içeriğiyle farklılık tespit ederseniz lütfen bize bildirin.

Uncire

2020-şi Gamolvuri

Eveli berepe okopxeditkoni haşo vibirtitu. Arʒo mele doguturtu, arʒo mole kocevoçamtitu:

  • Kukuluku!
  • Pati-pati!
  • So doloxer?
  • Tutucona!
  • Mu mogozun?
  • Çabla mbela!
  • Mi giğu?
  • P̌ap̌u şkimi!
  • Mute giçu?
  • Xaminate!
  • Ma vortiko laminate!

Huy berepe şǩuni hiği var uşkuran hasťeri şeepe. Ne "Amseri giçandram"-şi oxvoğonaman, ne "molenkale a mçurçi"-şi nugnaman. Xe telefoni dokaçeri, usuman da kelaxeran odape nişi, tolepe gamaçarkeri!

Şǩuni berona moda na ortupe, huy demode diu. Ora goluvelu xanepe, ʒingilepe, papuçepe...

Almanepe "Zeitgeist" uğumeran, "Oraşi Şuri": Iritulli inkturen, muti va nuxondun, onçaruşa gale. Hişo mafiçiren. Ar onçaru xvala dosǩudun, va cinkturen do nuxondun. Himuşeni oçaru diçin, oçaru koçi dvağin. Mu ortu; eveli ǩalemi do çağeti ortu, huy PC-epe do nosoni telefonepe. Eveli ti şkunişeni, çufleťi şkunişeni, arkadaşepe şkunişeni xvala pçarumtitu, huy aşkva sosyal medya cebdumt, Uncire mepçamt do çinaperi-uçinapu irizoşeni pçarumtu. Pçaratuti zati!

Macurani Uncire mʒika leba maey. Korona kokomtorey, 2020 şka memiftaxey, pandemi, zelzelepe, xarbepe, bezerxepe 30 şuri zorite voçuletinit. ʒana xolo vrosi viaten, okovikataten, okopxedaten. Uncireti manzinasen yengi numerape do yengi oxorza-koçepete. Şku davaruşa dogiğvat, 2021 ǩaoboni do vrosinobate moxfas. Zabunobape do meoklimape to içodan, virusi do ğurzulepe to moiskomban!

Ar kaleti tişa na momaley ham bezerxepe muşeni tişa momaley do muperi koçepe vortu, nam dulya sefi maxeney do hani tişa momaley, movixesapatu, şkunişeni xvala var, berepe şkunişeniti. E do hişo!

Şila do ǩaobate golionit macurani Uncire tkvani!

Uncire

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Vaja Pşavela (Lazuri: Givi G. Karçava)

Mçikepeşi Ğanda

Ha ambai ar didi, dolomʒkupa do mpeci germas moxvadu, noğape do oputepeşen dido mendra. "Mu ambai moxvadu?"-ya do ikitxaten. Mçikepeşi Çandaşeni giğumert! Mçiki Ǯaǩara mskvanoba muşiten mzkvaperi do dido cazi ar mçikikala, Ketevani kala içiletu.

Ha jur ağnemordales xaği na goluğaramtu badi mçiki Toma rtu. Tomak nʒas keijledu do tku: "E Gormoti çkuni, doxvami hantepeşi taci, artikartiş oropa do doloonapa konuçari, ombrali hantepe; Ǯǩaris çxomepe do nʒas muruzxepesteri, çforı skani Zakaraşi do gkori skani Ketevanişi mʒxodari paği do uokortu çvi. Amin!" Hantepe tkuşi, juristi mskva pukirepeşi tacepe kogyudginu tis. "Amin, amin!"-ya do muço xonzuforısterı kogontha3u hekole-hakole. Amini na nuçışınamtes musafiri kinçepe rtes: mçikepe, bağulyape, zanape, kvingkaxepe, kokobepe, mğupe, mçurçape, kudelmditape, mjivape, ǩuržulepe, torocepe do dido çkvape. Eǩo musafiri moxtudortun ki, va intretes soti. Keifişeni ar mskva dolokutala sva göresdortun, ncalepeş ğaraşi tude, pukironi, balaxepe dorçeli. Pukirepeti ixeltes, hentepesti uçandesdortun. Hek, xolos ini Şkarıtı gamulutu. Gunže sufra gonpinesdortun do jin şilya Çeşidi oçǩomale do xilape yobgutu Nam Çeşidi Ziği do mçaci tkvaten, mteli hek rtu. Mtkapeşi gkemepeti şilya çeşidi...

Noğame do noğamisa pukirepe gopineri taxtis kodoxunes do musafirepeti kogolisvares. Moidges, şves do gkomes. Şilya Çeşidi oşumoni işvetu: Kaxuri mçitala ğvini ğalisteri gyulutu sufras. Irik doxvamu noğame do noğamisa, do irikti komeçu baxşişi mutepeşi. Hekole ar ncaşi ğormas mǩudi meşaxetu do heakti Mravaljamieri-ya do dibiru.

"Çe mǩudi! Gvini mot va şum e skiri? Var iven heşo, şvi da!"-ya do keşucoxes kinçepek mkudis.

"Çe koçepe, Gormotik goxelan, a Ǯuťa mçvit: Hak ar mgvaneri Ziği komaziru, hea gamabionare do uǩule na ginonanko ğvini moşvapit, derdi va bzdum"-ya uğu mkudik do kikiliten ncaşi ğorma oZangus kogyoğku. Irik heas mendozkedes.

"E ho! Si giçkin do komoloba skanis uçkin"-ya do eşucoxamtes mkudis kinçepek. "Va gamagaonudorenna, muperepe goğodaten e skiri, kogiçkini, gyari va mekçamt!"

Mkudik ǩiǩili muşi ncas dido oras nokankamtu, do çkar mzudişiti var: Heak ar gunže Ziği kogamatoru, Ǯiǯilaş motalisteri do kikiliten kogozudu noğame do noğamisas.

"Noğame do noğamisa xvameri rtan!"-ya kodicoxu mkudik mağala xomaten. "Çandati dopxvamat, skidas!"

"Dopxvamat, dopxvamat! Skidas! Aferum, çe mǩudi! Si xalali giğuťas! Ne ti skanis oncğore oğiri do ne çku!"-ya do mğoramftes kinçepek. "Mkudik komoloba komoğires"-ya do sufraş umçanek hemus ğviniten tişa opşa mikori txaşi kra komeçu. Hemukti komoidgu, umoşvacu doloçodinu do gamaçodineri kra sufraş umçanes nutkoçu. Sufraş umçane badi mçiki Toma rtu, hea goşionesdortun.

"Gyari imxornan do şuman, birapa goçkondunan"-ya tku kvarocik do mskva xoma muşiten sufraşi destanişi obirus kogyoçku. Hemus hekole-hakoleti basi komeçes do birapa eǩo moirdu do ıkapetanu ki, germa goişatxetu do gola-zeni irajnertu. Pukirepe Ziʒaten ğurutes. Hek, xolos ar mtugis obğe uğutu, xomape ognuşi gale konazmonu do gamiğkedu. Gunže oras noxosartu kinçepeşi keifis, obiru-oxoronus, peroni, Çeşidi-Çeşidi, yağoni gyarepes do lemçǩva geişkumertu. Nuxondu do va naxondinu: "Mutu mağodasen mağodas!"-ya tku, nançu, nozxontu do noğame do noğamisaşi Ǯoxle, ntxironi sufras kogoşunkapu.

"Ǩaobate moxti mtugi çkuni!"-ya do koducoxes kinçepek. "Na moxti do na makatitşeni goğıxtat do gogaçaraten çe biçi!"-ya uğumertes mtugis, ğvini şveri kinçepek.

"Kai gzirit, e na gogaçaraten, skidit do ixelit, p̌anda keifi do kai dulyape gıgutan" zopontu mtugik do guri na meşuzin ar kai ntxiri xutorumtu tamo-tamo.

"Ğvini komeçit mtugi çkunis, ğvini!" ya sufraş umçanek, "Hea çkuniko şveri va ren."

"Ma ğvini va pşum e na gogağaraten, ntxiri kai miğonun, tkva keifi vit, ma ntxiri pxutorare, mutu var iven."

"Va pşum mu tkvala ren Çe! Şvi-ma giğvi, vana tis egobaten ğvini!"-ya do konouru sufraş umçanek mtugis do kra mkudis komeçu. Mkudik Tomas kra goğuğu do mtugis keluxedu.

"Oşvi da cuma çkimi, Ç̌anda ren, mutxa va ren ki! Ntxiri pxutorare mu tkvala ren! Ha, ntxiri xvati do ham krati kemiçopi-ma giğvi"-ya uğu mkudik do kra komeçu.

"Va maşven e cuma çkimi do mu pa, memağki mu iven, mu pa va miçkin"-ya uğu mtugik do p̌ici kraşen mendra kodokaçu.

"Tis yobit he gurunis, hemus!"-ya do kodimğoru sufraş umçanek, "Mu zopğon si allaise, noğame do noğamisa va xvamarei, Çe kança?"

"Çkar va mişvapun ğvini e koçepe do haği oxomomgkateni ğvinişi oşumus? Haya mu ren, muperi dulya ren, mot memocant? Namusoni, noseri milleti ret. Noğame do noğamisaşi oxvamuşeni ar mçkonkakali dopxvatum do dubağun!"

"Oşvapi, oşvapı hem abrekis, va aşvennati oşvapi, va şvasna var iven. Va aşvetuna, hak mot moxtu, oşvapi, oşvapi!"-ya gamicoxamtes kinçepek.

Mkudik ar xeten cinikis aknu mtugis, majuraniten p̌icis ğviniten pşeri kra mudgu.

"Si kkitxat-na e mtugi çkimi, va şvare, komiçkin, mara hak sufraş umçanes na unonsteri bikomt. Va Zirumi, hako milleti kokibğu, ğvini na va şums skanden çkva miti va ren. Ha, moidgi, moidgi, haşo nanaşi mjasteri ğvini va şvaşi guris va megaçveni eça kança!?"

Mtugı meçirdu do ar-jur Ǯapa kogeişku, hemti Zri-zri Ziamtu. Oxiğonetu ki ğvini kai var ağonu.

"Moidgi, e mtugi, moidgi! Heşo, heşo! Helali giğuťas si!"-ya do tis yodgites do nokriamtes mtugis kinçepek.

Mtugi dixaziru, ti moizdu, cinikişi damarepe dizdu, nankapu ğvinis do oşu, gamaçodinu. Ǯuťa ğvini katufeşi çerketis gyamçvetu.

"Çerketis mo gemobam si uğnose! Heşo mot zadum, skani gostikeri kudi dogağonui?"-ya do nuuru mkudis. Uǩule ar monǩa şuri moizdu. Ar ğveti duskidudortun do kodimğoru: "Noğame do noğamisa xvameri rtan! Sica skani xvameri rťas hecibi!"

"Skidas! Skidas! Oşu do gamaçodinu!"-ya do xelebaşi xomape ignapinetu.

Mtugi manişa disarxoşu do destani obirus kogıoçku. Oziuten ucepe duragadu mtelis. Uǩule ixoronu. Mileti ťora Ozizinuten doğurinu. Xoronis kağkaçiti akatu do cgialamtes juriti. Kvarocepes korba xes okaçutes oZizinuten.

"Oi! Domağkindu"-ya tku mtugik. Nuǩu do gurpicis ğvari upi geçamftu. Hekole, xolos goinçimu. Burtisteri gamambareri korba nʒas nuktinu do monka-monka şuri oşvanus kogyoğku.

Sufraşi çodinas masp̌inale gelaxetu. Mabirale kinçik ne keifi ikomtu, ne iZizamtu, derdoni do mesimaderi iğkertu.

"Oroponi masp̌inale çkuni, mskva xoma skani mot va moucinapamt?"-ya do axveğes kinçepek.

Masp̌inale mendra kododgitu. "Ma obiruşi oroksi p̌anda va miğun ki, hağiti a ǯuťa gemzuli bore"-ya uğu hentepes.

Mara, kınçepek dido axveğesşi masp̌inalekti konuucu do kogyoçku. Kinçepek osinapu mekvates, mçaciş oputxinuşi xoma ignapinetu. Pukirepekti uneneli, oroponi tolepeten noxosartes şairis. Masp̌inalek hantepe ubiru:

Nzapes na re, kxvamum Gormoti Menceli skanis buxvamam buncina, Kxvamum noğame, tacigedgineri Noğamisati pxvama do pşina!

Ma oropaşi doptxozum taci Pukirepeten mopzopxum mteli, Do iri hemus komeboçabam, Kianas na ren mskva do Çereli.

Kogegidginamt juristi taci Komekçamt çkimi şuri do guri, Oropak guri mibruğams mati Biçğver, bdardalam, bğurur - va bğuri.

Tkva oropaten moxelamt dido, Do xarxaleri mikaamt şuri.

Hentepeşi hekole, a ǯuťa mendra ar eremiş boçi kodgitu do şuri do guriten nuucamtu kinçepeşi obirus, maspinaleşi oçandinus. Bulbulişi oğandinuk gurişi derdepe gamuçxiku, mutxani kogaşinu, tolis çelamurepe konodgitu, a monǩa keşimkusu do goiktu, mpeci germas meşilu.

Kinçepeşi irik ar bırapa ibirtes, irik xoma muşiten. Ha birapa buncina omzkvapuşi rtu, germa do kianaşi guri meʒxala. Haşo ıkomtesşı, karťali mouputxes jindolen, tude geğkomileri. "Karťali!, karťali!" "Mapa mulun!"-ya do gamicoxes do astaxolo irik xoma meǩvatu şkurinaten, iris otirtinu, odardalu meşuxtu.

Mtinişi oşkurinoni gamiziretu karťali: Mu gorumtu? Ar goşaputxukoti dubağutu, kogopaşumtu kinçepeşi suri.

"Mot emkutit ge kinçepe? Nena mot mekvatumt. Mapak çkuni oilu xoşi va nikardams, xoşi oilu guris var uğun mapas?"-ya uğu kinçepes badi mçikik: "Miğvatna, astaxolo hak buğandare mapa çkunis."

Bazepek "var!"-ya uğves. "Hemuşi tolepe oktaluşa mis naxondinen, çku keifi memakvatanen do mutu var iven"-ya. Çkvapes moğondes mçikişi notkvame, "buçandat, buçandat!"-ya.

Badi mçiki eputxu do kinçepeşi mapas Ǯoxle goğaputxu, goğasteru. Kartalik çkar va dodgitu, dogağonetu ki, mçiki var do mçaci göoğuputxun.

"Selami giğumert e didi mapa çkuni!"-ya do mçikik kudi moiğu, selami meçu. "Selami Çe mçiki"-ya do misa nena gyukturu kartalik.

"E didi mapa çkuni, mu iven Ç̌anda çkunişa komoxtit. Şuri do guriten gakvant, burguli dobazgeri gaxveğert mtelik. Moxtana, guri komegozxamt, e na gogağaraten."

"Iven, mot var iven!"-ya uğu kartalik, "Goğomancğoni si!"

Çiki tude igzalu, kartalikti kokotu msvalepe muşi do isincisteri konaonu mçikis. Nzaşen mutxani melu-ya dogağonetu.

Kınçepeşı suri stvineri-stvineri eputxes do konages mapa mutepeşis. Kartalikti muşebura selami komeçu kınçegeşı okrebules. Uçandes mapas do sufraşi dudis kogoloxunes. Irik kuçxes gedgitu kudi mozkeri. Xvala masp̌inale soti va rtu.

"Kodoxedit"-ya uğu kartalik do kinçepekti kodoxedes, Ǯoxle didilepe, uǩule Zutelepe kogolisvares.

Haya ambai tutaçxas ivu. Germaşa dişkaşeni do avişeni na moxtes milleti goişaşetu, "mu iven, kinçepe so ides, sotile xoma nişi mot var mulun?"-ya do. Koçepes mu uçkites kinçepe mçikepeşi Çandas na rtes, cgialeri xoroneri. Kartalis krapeten ğvini komeçes. Heakti umoşvacu şumfu do disarxoşu, gamizizinu, ixelu, oşkurinoni xoma muşiten komoleburi ar destani dibiru, iris mça kaçanes.

"Ğormoti mağala, gaxveğert, mu iven mapa çkuni mot işumefas, mteli domoxrozkinaman!"-ya do akvandertes iris Gormoti.

Mara kartalışumerıva rtu çkar, ixeltu, kinçepes "tkvati ixelit, ibirit do ixoronit"-ya uğumertu. Mara kınçepes oroksi kOğoşabgesdortun, mu agodes munteesti va uçkites. Kartalik, ǩrima inçepes "ti mot gelokidamfan, guda do Ç̌ilili gelaçit-ya do geiçinadu. Kartalik na tku astaxolo doves, hemukti mamkvatule Çangepe muşiten kodobazgu, he pukironi sva dobuzxu do kodorçu.

Xoloti mitis va gvabedetu oxoronu do osteru, Ǯuťa çkvaşi ar xvala mtugis gvabedu: Eǩo mskva dobazgu, eǩo icgialu ki, kuçxe muşişi mxişili nʒaşa yulutu. Haşo daçxuri medvaleri xoronamtuşi ar fara kartalisti moukapudortun tişi jindole. Mapas guri muxtu kança mtugişi noxeneşeni, mara ti kodikaçu, Ç̌anda na rtuşeni mutu va tku, ar xvala heko paťi konoğirinu ki, mtugi şkurinaten ťora doğuru. Hamuşkule mtugi mutuşa va ipeletu, dizabunu, doşkurdu, mendaxtu, ar ncaşi cicis kelinciru, jin kçe ncaşi xombula buťǩa moikunu.

Kinçepeşi oşkendas irişeni raxaťi mǩudi rtu. Gvini şverik heşo destanepe ibirtu ki, gomtis gola do zeni iragadetu. Suta çkvaşi, raxatoba muşiten mapas natu do nonzxiku.

"Si mapaloba mik mekçu, çku mundes goşogionit"-ya uğu kartalis.

"Çe mǩudi, nosi gamftui, dostibi, nena meğvati, mupe zopon si uğnose?" elupurçines kinçepek.

"Va mepkvatum nena! Mod mepkvata?" Va dodgitutu şveri mǩudi, "Tkva muperi Roçepe ret? Gurişi doloxe mitik va oromt, irik heas yudgitut do nukus mutu va gatkvenan. Komoloba nukus otkvalu ren!"

Kartalik dido iZişu mkudişi notkvameşeni, mara kinçepek imğezes, "mapa çkunis mupe uğu?"-ya do meçopes mǩudi, kikilis durʒaşi ğeri konozones do ncas konokores. Guri naçu mkudis, nena meǩvatu, var oxoğonu hantepe muşeni oğodes.

Kinçepek haşopeten keifi ikomtesşi, zkvitik kelutkobesdortun. Gunže oraşendoni noxosaramtudoren ğnoseri skindinak germaşi hekolen do ora muşi çumertu, daa kai disarxoşan, uǩule dulya çkimi pare-ya guris uğutu. Ʒkvitik noğame do noğamisas nakapetuşi, kozires do nağarya do okriute keiselu do keputxu kinçepeşi suri. Ǩiǩili gonğkimeri kartalik nakapu zkvitis do var, şuri kyuğopu.

Kinçepe kogoipaşes: Bazi ncapes kogelaxedes, bazi jin eputxes. Tude ar xvala karťali do mǩudi doskides. Mtugikti ğorma muşi dogoru. Kartalik mkudis oxuşku do uğu "Şveri na rtişeni, hağineris dogixarsuvi, mara giçkitas, xolo haşo gağodaşi, ťǩebi gogiğkam!"-ya. Mukti eputxu jin, ngas noğabutukosteri hek iktetu. Ketevani do Zakarati mpeci germas meşaxtes. Hem ndğa artikartis kogakores do gaxeles do lumcisti ar Ʒiprişi totis kodancires artot.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Ahmed Arif (Lazuri: İsmail Güney Yılmaz)

Tuta Mǯupi

Çxatas

Çxafas ç̌ereli tolepe skani, Daçxurişi çxatas Ixis ansaneri, Utole vorena, Skande made va mazZirenna, Peafi vorena, Şuri şkim'on, ezmoce şkim'on, Xarkepek mu goruman? A komoxti, Tuta mǯupi...

Laygçişe ucareli, Siğilaşe Ç̌unç̌u, Oroperi do ğezeği Komofti do kçumna eǩna skanis Kovorei miğvi ma uZğuşi? Xvala si, xvala si Na malimben, Na malimensteri koni soti?

Kodoxedes maçarepek Fermani minçaruman Gokalaparam ela, Tuta mǯupi...

Ǩaťa kale oyremcepe memapines, Dostisteri mzaduman, Dostisteri dizaman Ʒikaa şkimi şuman. Koğpa gomaxelaman, Misa, xavi, nep̌re. Ǩaťa kale oyremcepe memapines, Govikter govikter va gamulun. Dobğura-ma ptkvi ham soi seris, Mo moğodam haşo do ela, Tuta mǯupi...

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
İsmail Güney Yılmaz

Si Xoloti Ortare

golaxtikoti ixisteri ezmocepe şkimişe idikoti mzudis ontaleri leksepe şkimi do hus viikotnati jur duşmanisteri perepe muşi uças da na memaşkvi ham dizala gondineri livadi şkimis si xoloti ortare

ar göxeluşi jurneçi Ǯaneri şinate si kşinaxare, şkimi guri doloxe. ho, derdi xolo si mai mara na memisvi him siironi xe, xolo şana maasere, ese.

e ho, skudare gyuli si, ma na vortareşuku dada, skudare si şkimişkala si na malimbuşuku.

edo, kelabari ǩalaşi hus, him mskva çÇinkaşi svaşa "si eogixunu"-şo İkvi soğuni na va uğun a okonkoruşi na var iğamen msvaşa.

mdizi...

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Rıfkı Er

Ipişmanar Ç̌umani

Akilsuzi var ien, ne dini ne imani Vrosi ibadeti i, ipişmanar ç̌umani. Cumaıı mogabğasen, burgulepe dermani Heko koğogidvanen, zade gunže fermani Huy eişa iduşuni, mu yasen xali skani Heko koğogamtasen, nana do baba skani Şefaeti goğoday, Hak Muhammedi skani Mutu xeşa va mmalen ham Rifki dai skani Niucana niuci, vana ençorba skani Daa va niucana vana ekarba skani Xolo var niucana vanati ğura skani Nosi mona va moğay, mğuristi dudi skani Mezare megaşkvanen, skiri-osuri skani. Ellahum govağari, msǩvalina yoxo skani Moy mʒopxum şeyfanişi, ma skani vore skani Moy mçumu cehennemi, yetimi Rifki skani Si merhametli ore, şani-şerefi skani Hiku beťi na ore, ne mutlu şani skani Amʒika gaoropay, ham yetimepe skani. Si sevağişa moşkumt, şku vikumtu ncunaxi Uǩaçxe va golulun heko axi do vaxi Na gixenapununti tobe i, ipişmani Ellah gaoropasu, mot ixenam duşmani Na giğvasen nuuci, moy goincoger hiçi, Vana ali gizdasen muç̌o mç̌uruli kinçi Skanışena doğçadu, sekiz tane cenneti Yokse şeytanisteri va giğuni minneti

Vrosi ameli i çi golaxedar sarai Cehennemiti kuğun, açar isen arai Yedi ťabaǩa oren cehennemişi şube Enni cin cehennemin gerisi iner dibe Leyyar, Rezzak dort tane vardur daha başlıasi Allahun azabiyle olur mu hiç şakasi Goşinoni var onu, beterinden iraği Imansuzepeşeni heko oren duraği Imanişi şartepe gişkurtan teği teği Uçalişu ieni hiçi balli bureği Ilçi Ellaha iman altinin iptidasi Hamute cekçamano Muslimanun markasi Artane eliğui kodolibğen boine Şeyťani moy nuucam, geturmesun oine Guri mot ondğvarapam muç̌o ekşaşisteri Ǩaťi Musliman ii, mot ier şaşisteri Hem zade mxirsuzi on, mot ikum itimadi Herami şeepeşi mot eçopumtu dadi Ellah vorsi gvakori, moy gogisturtay xepe Skanişena xaziru cenneti muperepe Xızmetçepe gaktanen el pençe saği soli Kakurti moy gaertan gonğitu curi toli Mezareşa cexfasi giçitxanen suali Namazi var ikumna iare muç̌o lali Leťa oxogizdasen troxare ili-kvala Mu belaşa dololi va nuuci do Ella Oincaği var oren na ognatu ucişa Daa Ǯale mot iert meǩoroni pucişa Mitişa mogalasen niucitu e skiri Va megaxondinasen, iğvare diri-diri Miti gaoropasen himuşkala iare Va meokçam e skiri e na koçi diare

Laği bile nuucay, ekvoursu saibi Hikuti var iiti, e Allahun kaibi Ǩaťu bile noxosyay, keluntobuno mtui Yokse himuşukuti va giğurani xui Şimdi hak rizasini yakalamaya çalış, İbret al kâinattan, hevesli ol da alış. Ʒxeni, eşeği bile elapşitilay uci Bare him oğedi do siti Ellah nuuci Irituli skanişe dogixenu xizmetçi Si hişo mot eğrindur muçÇo yabani keçi Sum ndğeri dunyaşeni nciri bile va giğun Na moxteype so onan, bo nosi mona giğun? Merze vrosi oreni, yokse doxmeli yeri? Hekoşeni mo ikum, mot iyer gondineri Tolepe gonği artuk, pri gapşaseno leťa Munde nosi moğare cegatu artuk teta Na cemozun dogiğvat, cunaxi ali tkvani Ma boine vibgaru xali şkimi do tkvani Mupe koğomizuran, çe cuma gogağari Tolepe komomitvey şeyťani paça-sari Dovizi kogiğunna vrosi on cozciluği Ellah na nuucasen va nğorasen darluği Mezareşa cextasi gakvandanen suali Aykiri moy golvourt, bo e dudi-kopali Mezareşa eyselar, idare mahşerişa Cegosualaneno ar nefesi şurişa Nosi na uğunşeni dubağun haǩu şei Ellah koğovonkorur hidayet versun dei.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Özlem Çağatay

Zitaşi Oropa

onğaru ora komoxtuna leksişi gonʒar Ahmet Kayaşi birapa egidgurtasen ğvini macida şuri gomberi coğar oropaşi ǩaide.

gale mturişi ǩalivi guri himuşi mapxa giğurtasen nçarumfaşa ar kale ǩalemi obgarinar arti kale zitape nomcudinar.

na gollonayti elvazıʒınasen xeleri gurişi osinapu rğinasen mendrale do p̌anda egicurtasen kinçi leşkepeşa.

osinte gonğumeri ortukoti p̌oťe ini var gaasen leksi skani advasen, paluri ia, eputxasen zuğa meleşa.

mcora moxftasen şurimşine mcora tolepe skani atamaxasen azirasi. mcora odvasen sureti muşi xvala si nutanar kiana. xvala skani çona.

leksi huy guri skani adven kinçi huy egicun conksi skanişa huy doloxtu mcora huy xvala si ore çona.

Bursa, 30 Xrisťana 2019

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Özlem Çağatay

Mç̌ita Muruʒxi

Mç̌ita murunʒxi komaziru nʒa skani. Hişo mskva, hişo olaxoni. Mepğiliko do kodolovidviko guri Opordacesteri. Muti ozifoni var on, gişkuni; Nena var ar, işkinar; Serişi, Ndğalerişi, Ar do murunʒxişi.

Müita na on, Guri na dolidvi, Opordace nai. Bazi va xesapar; So vor? Mu vor? Mi vor? Si kor...

P̌oťe ora na var on gişkurtu yeri, Moxti oşkenda kokoşkaxedi, Mç̌ita murunzxisteri.

Bursa, 26 Kzapa 2019

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Şükrü Sofioğlu

Bozo do Biç̌i Okobunan

Bozo: Kurbetişa mot ulurtü, muşeni? Gaşkurinu nana do babaşeni? Mu m3orumti sevguli skanişeni, Gomaşinaş, şa bğurur gyuli çkimi!

Biç̌i: Heşo na fi, ma izmoce kobziri, Ma mu paťi, ar feluǩa var bziri! Skanişeni goz-kyameti kobziri, Komogixti sevguli, gyuli çkimi!

Bozo: Kurbetişe komoxti gondineri. Mu m3orumti şuri amakideri? Lumci mekşven penceres ekideri, Vaşa soti var moxta, gyuli çkimi!

Biç̌i: Şa lumcaťu muşeni var meptare?! Neknaşe var, pencereşa eptare, Bgarineri niçe beri goptare, Ar sotilen divatu, guri çkimi!

Bozo: Pencereşa moxti do egyonare, Alis xe-modvaleri gogyonare, Var moxtana, içgyuve mogyonare, Razi pare nana do baba çkimi!

Biç̌i: Razi Zopxi, mati bivare skani, Ya pilare nana do baba skani, Soşa biğa hako oropa skani? Si mionur beralas, sevda çkimi!

Bozo: Derdi mo zdim, na şuri mişinare! Var mektkomer, si noğame kşinare, Dobğurana, xolo gogişinare! Si mionur beralas, sevda çkimi!

Biç̌i: Skanden ordo ma leťa momolapi, Ǩinoni xepe ar alis gomilapi! Izni momçi, he bere domoylapi, Vana çare var miğun, gyuli çkimi!

Bozo: Ma var minon istersen ťǩebi gogkı Domipaği, ǩap̌ulas komomozki. Xe skanite yazma kelemozki. Si mionur beralas, sevda çkimi!

Biç̌i: Vaş gomakta, Rağula megodvare. Xe çkimite ma yazma gogidvare. Kçe gurpicis beşluği egidvare, Giçxantasen sevguli, guli çkimi!

Bozo: Goxveğebur, mot moğodam puşluği. Si mionur hem yazi, hem kişluği.

Arkabi, Gidreva, 1915

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Nurten Aksoy Delibaş

Mondo Dia

Elaǩlifa germape mo emkutur, Esturineri nğîînisîeri: Odvi toli mskvanobaşa uǩap̌i! Mcoraste cvi sifterişi şanate, Oxaşkva skani mo moxum Hekoni-hakoni var, Kianaşi ǩaťa svani ii!

Oropa pşeri goxti guri skanı, Monǩa var ien oropaşi ekazdala. Okirti muti mskvanobape Mcora doxveri Oxoşkva moxeri, Dudi mpula motven, Skuda mo nimskvanam.

Irişeni şana korobi, Do okirti Dudi muşişeni xvala na skudun, Gurerepeşi mondo dia...

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Rıfat Akatin

Laği Aci Ǩaťu Aci Ma Aci

Ǩaťu kriay, laği boga moxeri. Vidi do kamafti, boşi oxori. A xafferi cari komevoxori. Laği aci, ǩaťu aci, ma aci!

Berenape komemiğey pancari. Palu işkomeni, var ortay cari? Dida aci memaşkvey e kuncari! Laği aci, ǩaťu aci, ma aci!

E ma mu voğoda histeri dida?! Gamulun igzalay, a sotxa viday. Gişǩurtağ si dido gau be dida! Laç̌i aci, ǩaťu aci, ma aci!

Va mendrukun, birdem oren ǩorç̌ida. Bazi vitur vakna do kokopçirda. Gomağaray, gurbani şkimi iday! Laç̌i aci, ǩaťu aci, ma aci!

Mati aşkva yoxo va cegodvare. Si muçoti domdum hişo dogdvare. Acluğite ordo toli vodvare. Laği aci, ǩaťu aci, ma aci!

Hiçi va xesapuy na on aibi. Mu iko çi ma vor skani saibi. Gamafta vigzalar, viar kaibi. Laği aci, ǩaťu aci, ma aci!

Miti vap̌a uşkun şkimi durumi. Evlia'rtu dida, diu Urumi. Keemadu muğo badi kurumi. Laç̌i aci, ǩaťu aci, ma aci!

Kogovizabuni, komaknu nçori. Va gazini, toli giğuni çori? Badi diu die komemonçori. Laği aci, ǩaťu aci, ma aci!

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Anonim

Zenis Borti

Zenis vorti Tunaşa itişkule, Yano-yano goliti ondğeşkule. Mabgarinu oxorişa moftişkule Ordo moxti na şuri mişinare.

Karťali minçari mati meftare, Mati skanişkala Tunay goftare. Gemici gaa do armas eftare Ordo moxti na şuri mişinare.

Skandaşkule dunya şkimi zindani. Komoxti do domixeni meydani. Dagotkvapi e yarebbi dotani. Ordo moxtü na şuri mişinare,

Ntxiris mebli saği xe metaxeri Gzape viğker tolepe moťaxeri. Ma hay vibgar si Tunas elaxeri? Ordo moxti na şka gogakorare?

Kaiğite ulvan, ntxiri ťaxeri? Ma hay vibgar si Tunas elaxeri? Ma hak mot memaşkvi yoxo faxeri. Ordo moxti na şuri mişinare.

Ne Sumluri vore neti Aburi Nana-baba skani diu cavuri. Si var momçu nana skani oburi Moxti moxti na şkay gogakorare!

Pencereşe meftis ǩay dogağonu Ʒiʒi melegidvis cari dogağonu A mutxa giğvisi xav dogağonu Ordo moxçdü, na şuri mişinare!

Suzgi diu avlaşi mʒxuli skani Va pşkomi do doği xatiri skani Mot Zilumti, megotroxas xe skani Moxti moxti na şgay gogakorare!

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Rıdvan Özkurt

Vijuri Mektebi

Xuse do Çedu mektebişa xu Ǯana mendaxtey, keonçineyşukule babape nişi Vija dvonçarapey. Orta mektebi do liseşeni Vijaşa idanen aşkva. Çoi do galeni msvalepeti aziranen.

Çoişa Vija vitoxut kilometro mendra'n. Ǩaťandğa var ilen, var moylen. Xuse do Çedu xvala var oran, xut-aşi bereşkala mektebişi masumani ǩaťi oxori bile okaçanen. Hey dogutanen aşkva. Ar didi oda'n, suva uxenu, pilinta na va dgun; ar hiǩuşi gosvarer'on. Ixi var amiťu iturtey, heko yatağepe kodvorçey do hey dijinertey. Cumaa cuni moxfasi çoişa moytey, pazarertesi elitey. Berepe çoişa cegutan do Vijaşa elaxtan do emoginderi dersi mokaçişinuşeni cemğuperi moyselertey. Çemuşi oxori çoişati cile'rtu. Merze gza xvala va mvalertu. Çemuşi baba Xaji Xasaka bere muşişeni meolamtu irituli uxesapamtu. Mosela moyselertu, demografi iturtey; gazyaği doloberi şuşe pambuğı dolonzgiperi konunzamtey paluri, hişote gzalepe itanertu. Berepe so okikatanen do so cotananşa konaonertu. Xincipicişa pri idanen Nopatenepe cotanamtey. Berepe Xincipijişa idan do Vija gza cegutani, hekolendo-hakolendo kokikatertey muti mektebişa na ulvanpe, Vija gza ǩuçxete elitey.

Berepe cengareri mʒika aertey. Himorape a-cur araba ya eliťu ya var eliťu. Ç̌umanişi Msumexitişa na moyselen araba Atina do Arťaşeni kale citu, hişeniti peği var izirtu. Araba izirtukoti na cexedanenşi para var aertey ʒafi.

Ar koçi kortu, Seferoğlepeşi Niyazi cozurtu, ǩaťa Ç̌umani Vijaşa eliťu, huçumetişi dulya içalişamtu. Ar beťi, sari kamionite eliťu Vijaşa p̌anda. Berepe him araba azirani tolepe dvatanertey; hem araba cexunu xaz' aertey hem do udonginu, udoloşlopu do ordoşa elvalertey araba cexedani. Mkule-mkule mçxu buuğepete sarişani ar koç' ortu, soti bere azirasi kodoguturtu; muç̌o belediyeşi otopusisteri. Himoranepe belediyeşi otopusiti var ortu Vija gzalepe zati.

Him vorsi guroni koçi alai berepe ekakoroberi-ekakoroberi Vijaşa kelionamtu. Kamioni beťi na ortuşeni ar do koçi otoruşeni na var ortuşeni eolvati çetini aertey berepe. Na var ealasen çendi cextay do muç̌o kumi Şuvali keotomartu. Devletişi kamioni berepe na coxunamtu beťe yasax' ortu, kuşkurtu do him koçi irituli na axesapen xumalisteri guronite komoli koç' ortu!

Araba na va moxvadanen dğa dersişa va mokvaçişinertey. Trabzon lastiği tutxu iertu, ǩuçxepe dvancaxertey. Pontuli Zendeği kodolikotamtey do xoloti koğiğarertey, ťoťoǯi nikorertey.

Emogindeneri dersepe cur-cur iertu: cur dersi ya matimatiği ya do cur dersi edebiyati. Tutaçxape matimatiği ortaşani Xuse zati var amiťu dersepeşa, matematiği hiçi xazi var aertu. Matematiğişi muelimiti hiçi var aoropertu. Muelimi kogamvoşkumtu karataxtaşa, "a ela Çexu, X do Z topla" uğvasi na uğun nositi amtertu Xuse. Ar do oncğore kodololamtu, bozomotalepe oginde. Hişeniti olva va munamtu. Arti berepeti nosi untalamtu, golvadvertu ordoşa mo alertan do emogindeneri dersi mo amvalertan dei. Matimatiğişi xoca Çemu cozurtu leşǩi elaşkomeri, uça, ğaybeti ar koç' ortu. Berepe hiçi na var uxesağpay, ooroponi na var on ar muelimi ortu.

Dersepe içodasi, limci gamipinani mektebişi cini ǩaťi na doguturan berepe, arti berepesteri oxorepe nişişa na var ulvanşeni hininepe iertey. Bazi muelimepe kişluği dişkati him berepe cogapamtey oxorişa. Vanati va meemoşkvanen, memaşkvanen dersi muşişa, dei aşkuri inerty do muelimepeşi dulyati berepe ikumtey. Xuse do arti arkadaşepe muşi çoi mendra na uğurteyşeni mektebişi em cini ǩaťi doguturtey xut-aşi şuri. Çemu tupina kuğurtu, amutxape acibertey, tutaçxape na uğuran cenğareri arʒo dokorobumftu, ar msva kododumtey, hikolendo ninçilaramtey. Galendo oindru p̌anda var axenertey. Oxerepeşa cenç̌areri mʒika eaçopertey. Ya çoişa moytanşani lobca, minci, valina, ar mutxape komoğamtey ya do mektebişi yaninde Adam's Çiftliği na cuzurtey ar livadişa şuǩa, ağani lobca, luği, oşǩuri, urzeni nixirtey do hişoteti korba iZağamtey. Dido orapeti palu cari uşkomapuran.

Çemu tupina na uğunşeni laǩirde muşi iertu. Arʒo tupinaşa cektoçi duğuna, huçumetişa na colu başbakanisteri ağodertu. Tupinaşa na colasen xvala doskudurtu, aji doskudurtu.

Xuse ar Msumexi oroperi kuonurtu. Himu mazirasen dei menditu bozomotaşa. Çemu moxfasi Xuse cari va nutomartu, cari ora hişo mot ulur, dei guri mvalertu. Oşǩomale va dufamtu, oşkomanşukule na coskudanen mexumftu.

Çemu mǩule, mskva na var on mutişi peği na var oxvoğonay ar bere ortu. Himuşeni bozomotalepe himu zati va zadumtey. Xuse hişo var ortu, mektebişi futbol takimişi ǩap̌iťani ortu, nena mskva uğurtu, mektebişi piesi iasi saxneşa gamiťu. Halk Egıtimi oğu-oburuşi dersepe einğinasiti sergi ikumtanşani Xuse saxneşa gamıtu Okapinuşi yarişma birinci mnytu. Ar do nç̌araǩa tolepete mskva bere ortu, hişeni eni mskva bozomotaşkalati alakirdertu.

Xuseşi oroperi bozomota Xuseşa ar sinifi ç̌eri ortu. Gunže sari tomalepete, meipe şkate mektebişi eni mskva bozomota'rtu, mektebişi xvala var, beçiti Lazistanişi en msva bozomota... Dersişi zili çeçasi Xuseşi oroperi Ceylani pencere konoguturtu, Xuse mazirasen dei. Ar na okvoğedanen ubagurtey Ceylani Msumexi ar bozo'rtu. Msumexepe, Lazepe bozomota va meçamftey himoranepe do Xuse hımuşı va xesapumtu. Hayde duğuko Ceylani muşi julineri na idasen yoxo muşisteri kuşkurtu.

Xuse Çeduşa muti va şinaxumtu, irituli ipaamtu. Çedu coğitxu 'mektebişi enni mskva bozomota mufo niğopxi Xuse?' dei. Xuse 'ela, giğvare'-ya mektebişi Ǯalendo, Furtonaşi abca so celulun ar mskva msva kortu. Heko beťi ar kva kocelaxedey.

Xuse osinapu kekiğu. 'Ar ndğa yemaneri zili ceçusi sinifişa kogamaftit. Cari oşkomuşeni oxorişa vitişani Beme 'A doguti, mutxa giğvare'-ya do kodomodginu. Beme, huy nagiğvarepe mpulertasen, ťobaşa ar mutxa'n, ar si gişkurtasen, ar ma, ar do himu, dei kekiçu'. Ma cevoğitxi; 'Ar si, ar ma ho do himu na tkvi mi oren?' Ho tkvikoti, va tkvikoti miti var uğvar, dei komolisteri sozi komomçana giğvare aşkva'-ya. Mati dido memazmonu, "hayde, evedi domiğvi, mitişkala va ptkare!'-ma do komolepesteri sozi komepçi ťaxa. Beme 'himuşuǩule ar mutxati giğvare'-ya, 'him eni ç̌eri megognapaşukule giğvare, himuşeniti sozi momçarena ekeviçare osinapu'-ya. Ma şuri xurťuli kemalu, mevikaçi; 'ho aşkva, irituişeni sozi mekçam, kocoği osinapu'-ma vuğvi.

Beme koçoğu. Emogi ar mektubi komeçu, 'Ham mektubi Ceylani momçu, skanişeni komeçi dei'-ya. 'Mektubi oǩaçxe xvala ortaşa kogolionare, huy ma memaşkini'-ya do mektubi heko va gomonzʒapu. "Bozomota skanişeni meolams-ya, si dido aoropen. Ma va maoropen dotkvana abca dolovukağare, miğomes'-ya.

Çedu aseiru, "hiku mskva bozomota skanişeni hişo na xesapuy, hiku na aoropen, ma vato majeruko, mektubi va golomoonapaşa'-ya.

"Mati emogi domagurusi dido govişaşi. Beme şaǩa moğodamsi, deiti komovixesaği. Mektubi gom3i do golovionisi majeru. Na nçarupe toli vodvi, movixesapi... Ho, irituli hişo ikumtu dei kogomaşınu 'Tenefusışı zili ceçasi si neknaşa gamitaşa ma pencere va mevorertii pandate? Si topi ibirtaşa p̌anda sağaşi cerinde va dopxedumı? P̌anda irikale si toli va dologoğertii' dei mektubi nğarusi majeru aşkva.-ya do nognapapu Xuse arkadaşi muşi Çedu.

"Moy va zadi, si moy va gaziru hiku mskva bozomota" dei coğitxu Çedu arkadaşi muşi. Himdoy Xuse Çedu uğu çi Ğedu e cuma şkimi, hiku mskva bozomota şkimi eanı var iasen, ma zati va mzadasen, ma mi vore çi himu pʒada, dei zati va pzadumti." Ndğa okomʒupurtu aşkva. Xuse do Çedu moyseley.

Ar oda xut-aşi şuri so doguturan, xut-aşi p̌aliǩari ar hişo zdaman ar haşo, var okinebertey. Hişeni Xuse do Çedu gamovikatat hanişkala dei okixesapamtey ťobaşa.

Xuse vorsi toği ibirtu do Çeduti abirertu mʒika, gvomburinamtu. Curiti lisansi kuğurtey. Amatori toği ibirtey. Ar cuma ndğa takimişi antromani kortu, dersi içodasi limcerişi Çelena so ituran heko iertu antromani do antromanişa idani limci çoişa var alertey, dumʒupurtey. Him limci dojinuşeni mektebişi so dijinertey cini katişa eftaten dei moxtesi, muelimi "Moy varidit çoişa"-ya do heko na içalişay koçi uğu çi "Mo dvodginam hani hako"-ya do ubuuju. Mektebi na içalişay ǩoçiti "Amseri hay va dijinaten, hakoni muduri hişo miğu"-ya Xuse do Çedu. Domğupu çoişa var aleran, leba diu, aşkurineran gzalepe. Huy mu p̌aten, dei xesapuman. Çere duxombey berepe. Gonskudey, mu p̌aten, muğo p̌aten, moxaseperi çarşi kale kogulaxtey. So doguturtey mektebişi masumani ǩaťi çarşişa mʒika gale'rtu. Elaǩlifa ar msva'rtu.

Vija dido Ǯulu ar ilçe oren. Çuruğayişukule galendo na mulvanpete dido ipşeran, dido koçi ien do kişi miti var ien zati. Muelimepe, memurepe do mektebişi berepeşa gale peği miti var ien. Xuse do Çedu tiseneri, şǩurineri, xaşali, gzalineri xinci meoxtesi mazgva kale goyktey. Çedu uğu çi Xuse "Ar ham bina keftat, kopzadat-ya, soti beçi boşi ar oda komaziranen?"-ya, guri goynduman, "amseritina na dovijinaten". Ho-ya uğu Xuse. Kextey. Him binaşi doloxe ikterteyşani ar oda kazirey, muti va zun, miti var on, neǩna elanğumeri, darabape xvala. Him bina ar oda skani xvala ien. Çeşme do banyo him ǩaťi na doguturanpeşkala ortaği oxmar, hişo ar yer'ortu. Xuse do Çedu ar kokvoğedey ziğineri yatağinape nişi moliğan, amseri hey dvorçanen. Ǩap̌ineri, egafcapineri golaxtey mektebişi gorevli koçi nǩola keuğopey. Zati ar yatağinape uğurtey fuǩara berepe. Dokorey yatağinape, moidvey, mole so zirey mskva kodvorçey. Heko miş'on, koçi çira akvandaneni, akvandanna naku çira akvandanen, hiçi muti va xesapey, hişo muti va gvaşiney. Him limci zati do, gamingaley dijiney.

Bina sum otxo ǩaťi ortu. Xuse do Çeduşi oda majurani kat'ortu. Cerindeni pencereşa gonğan do gamağedani Furtonaşi abca nenate irikale gonguturtu. Ogindendo Vijaşi ar cadde ortu, zati hişo zadumtu. Liseşi bozomotalepe gamipinani Xuse do Çedu konoguturtey pencere, enzxuneri berepesteri. Heko oxori okaçu cenç̌areri diçin, iri bere var aǩaçen histeri oxori. Heşeni enzxuneri berepesteri noreran pencere.

Liseşa na ulvan bozomotalepe, Ceylanişi arkadaşi Beme do Hevaşa gale artepe Msumexi ortey. Xuse Ceylani muşişkala okovoğedaten dei himu golaxtaşa uondramtu iri ndğa.

Çeduti ar cur tane konisimadu do himora iri bozomota zadumtu. Himu miti noğedasen Çeduti himu noğertu. Zati ar bozomota kokzaduna aoropen izitertu. Xuseşi oroperi Ceylani Msumex'ortu, Çeduti Msumexi ar bozomota guri aertu. Lazepe zati va zadumtey, ama kuşkurteyçi Msumexepe Lazepe bozomota va meçaman. Hişoti kodvagurey berepe do guri histeri ozitupete var ojeramftey.

Him ʒana mektebepe içoduşa ovro Ǯana miti muti var uğvey do ne miti çira meçey, ne muti soti meçey do him odana doskudey.

Mektebi içodusi yatağinape zati çoişa mendiğey. Oǩaçxe goynçitxesi Alamanya na skudun ar koçiş'ortu heko. Koçi p̌anda va moytu zati.

Xuse do Çedu him Ǯana hişo doskudey.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Rıdvan Özkurt

Uncire

Yastugi kva dien mantalen nosi, Seri gamapkatum, piati-vorsi. [okunamadı] Itiran çi; moy doskudur uncire?

Nena var şuri var, uça serepe; Oda molomixen aşkva perepe. Mtutati va noduy şkimi pencere. Yönseriti kodopskudi uncire

[okunamadı] Gisinapam, ar Ǯulu memaşkini, Şurimşine cuma şkimi, da şkimi. Toli gonğumeri, doxombu çere. Umbri golovuçum haşo uncire.

(Not: Bu şiir dergide "Vijuri Mektebi" öyküsüyle aynı sayfada iki sütun halinde dizilmiş; OCR bu iki sütunu birbirine karıştırdığı için bazı dizeler okunamamıştır.)

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Yılmaz Avcı

Kimoli Xava Dadi

Xava Dadiş mzaxali Resuli dido oras Zabuni gecantu. Resuli doğuruşi, animse muşi Abdulai mankanas gexedu do Tamtraşen Xopaşa igzalu. Abdulai Resuliş oxorişa ancax seriş gverdis nalu. Oxoris bere-bari, kimoli-oxorca saparastei kelobğutes. Abdulaik dadi muşis mʒika kiluxedu do guri dukapetanuşkule;

  • Naziye dadi-ya uğu, Ç̌iťa kelavincirati. Çumen dido dulya miğunan.

  • Aği mu pat skiri çkimi? Oxoris cenaze na ren mcveşi odaş mefti ǩuçxeş dodgimuş sva va ren. Var gaşkurinenna ek kelagirça.

  • Oşǩurinu mu itkven. Gureli koçişenti domaşkurinesna vidat do dovişkvidat. Eşo kimolis nunkus kononçkvalapan.

  • la cumadi skani rtu çkva. Skiri çkimi sin emuşen sağluği muşis var gaşkurinetu do aği mot gaşkurinas.

Abdulai do dadi muşi salamandra mikiles do kavelas cenaze na gecans mcveşi odaşa kamaxtes. Odas pencere gonʒkimei na rtuşeni tutaşte ar Ç̌iťa amatanuptu. Naziyek Abdulais odaşi oşkenas cenaze na gecans ǩavela do gardolabişi aras ar baťaniye konurçu, ar pike do mindeiti kiluduşkule gamaxtu do igzalu. Ǩavela do pencereş aras meşamçikei na elacans Xava Dadişen mitis ambai var uğutu. Zaten ǩavela na mokotunşeni varti iZiretu. Abdulaiti dido donoğkinde na rtuşeni na ilincirustei kagondunu. Xava Dadikti entepeşi sersi var ognu do eti gondinei kocantu. Xava Dadik ek mu gorups-ya mo zopont! Oxoris kuçxe na var didgen do miti na var nantxen çkva sva so ren?!

Mʒika ora mikiluşkule Abdulaik ar sersi ognuşi nciri amtu. "Am oxrutinuş sersi solen moxtu?"-ya do nisimaduşkule şǩurina dolokaçei ğureli ǩoçis mendoxosaru. Cenaze kavelas dişkastei kogeZitu. "Alla-Alla, sersi helbet galendo ǩele moxtu."-ya do giktu do xolo toli kokodu. Xava Dadikti nciriş orťas Abdulaiş sersi kognu mara "la man eşo gemagu."-ya do guci var meçu, lakin onceres gontxinuşeni xe eğozduşı kavelas konantxuşi Abdulais guris ohangalus kogyuçku. Şǩurina kai xeşa guris komişuxtu. Na uçkitu xvamape dikitxuşkule, "Amin!"-ya dotku do xolo tolepes uzdu. Nciriş gondinei Xava Dadikti Abdulaiş sersi ognuşi: "Molalup!"-ya do nikunkulu do kagiktu.

Abdulaik Xava Dadiş sersi ognuşi muiselu do onceres kogexedu. Cenazes na motun çarşafiş ar kunzulis kogaknu do nusiminu.

"A-ah! Am sersi galendo kelen mulun. Man muşeni maşkurinen."-ya do guris gibazgu. Em seris Xava Daditi kai xeşa gondgitu. "Kogeptruxi!"-ya do kuçxe guinkinuşi, kavelas komaçkvidu. Abdulaikti ia ognuşi xes çarçafi dokaçei,

  • Aği mu pa?! Heyvaaxx!-ya do diguru do oncereşen kezxontu.

Xava Dadikti Abdulaiş sersi ognuşi, cenazeşen moxtu-ya açkinu do mendozkomiluşeni ti eğozduşi kavelas komaçkvidu "Vooyy, nana çkimi. Aği mupa!"-ya do diguru do oncereşen kezxontuşi, ǩavela tis komuikidu. Goşaşei Abdulaik:

  • Nanaaa, Nanaaa! Aği so vida!-ya do çarçafi metieli neknas natkvazuşi Xava Dadisti, kapkapi kamuiselu-ya açkinu.

  • Gamağureli, gamakarbeli mot muiseli? Igzali na moxti sva-Şal-ya do diguru do mitis mutu var oğodasten, çarçafi metieli na nunkağun Abdulais gyatxozu.

Eşo şei muç̌o igven? Abdulaik kapkapişen vimter-ya do Dadişen imťen. Daditi kapkapiş nietine Abdulais atxozen.

Entepek eşopeten oxori tis komuikides. Ncirişen na muiseles berepek şǩurinaten omgarinus, ıxorcalepek ogurus kogyoçkes. Oxoriş doloxe seriş gverdis Ziromani kodilikaçu. Mgara na gedgin oxoris ožiʒinu igveni?-ya mozopont! Em oxoris Xava Dadi korenna helbetkiqven! Hem eşo şeepe igvenki mitis çi varti aîinîadgn. Abdulaiş şǩurina do Xava Dadiş kimoloba uxuiZonuşi, mgaraş oxoris ožiʒinu ǩodilikaçu. Hem eşo dilikaçu ki, cenaze ancax oıdğeis OXorişen gamituşi nikvatu.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
İnç̌i Derya Turna

Nana

Xolo komopti nana, Mu iven, xe gelemisvi, Onğelis gemonciri, Ma meselepe miğvi.

Mja gyobi do saxanis, Lazuťiş mekud mikvançxi. Makval gemifağani [okunamadı]

[okunamadı] [okunamadı] Si umiteli kore.

Nana nara [okunamadı], Dido gomançeler mendra bidana. Xolo var meemagen Na ren kiana gogionana.

(Not: Bu şiir dergide "Kimoli Xava Dadi" öyküsüyle aynı sayfada iki sütun halinde dizilmiş; OCR sütunları karıştırdığı için bazı dizeler okunamamıştır.)

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Nuriye Günaydın

Ayşe Xalaşi Heçaepe

Ǩuǩu Komoxtu

Ayşe Xala ap̌rili tuta moxtus livadi muşi omgçu kocoğu. Livadi omğu doçodinus, komşi muşi Fatimeşi oxoişe doxunuşe kogolaxtu. Fatimeşkala kodoxedu. İrituli ixapares, ukae Ayşe Xalak uğu çi Fatimes, "Livadi domğvi, ntasi dovokanatu. Dogagurui ǩuǩuşi nena, dokiui?" die Fatimes uǩitxu.

Fatimek uğu çi, "Ayşe Xala, ma ğoma dağişe vulutişa kukuk ncas celaxetu, hikele cemikiu. Ntasi skani kododvi, iasere, mo gaşkuinertas." uğu,

Ayşe Xala "Hoi, vorsi-vorsi p̌arťa ǩuǩu komoxtu, dokiu, ťuʒa colu, ntasi dodvaponi diu, hoi? Oğume ntasi livadis dovokanare, huydomele ntasi na dobvatere vati kzas." "Eni eveli ma kastanepeşi foli dopa, ukaeti lazuti, lobya, şuǩa kodobdvare"-ya.

Ayşe Xala Fatimeşi oxoişe moyselu, "Ma vulur oxoi şkimişe Fatime. Akşami iasere, pucuşi axirişi dulya dopa", dei xetu kulişe moyselu, oxoi muşişe kogolaxtu.

Nusaloba

Genci zamanepe muşis berepe muşi Ǯulu otesşa, lazuti mçvei dvaçodes. Damtie muşik uğu çi, "A idi do, Amepeşi oxorişe karmaťe nǩola ugori, amsei akşamdan şkuti lazuti karmates kocebdvat, hiçi lazuti mçvei var miğuran, oğume muya pşkomatere" dei uğusis Ayşe Xala komşişi oxorişe kogolaxtu, nǩola ugoru.

Karmateşi nǩola eğopu do oxcişe komoğu. Damtie muşis uğu çi, "Ena, nǩola komomçes, akşami p̌i ias lazuti karmates kocebdvat, ma evedi-evedi mendeviğa" uğusis damtie muşik, "Lazufti Çuvali onʒxenis fancaşi merdiveni medgi do kociği, karmeteşe mendiğare."-ya uğu.

Ayşe Xala onʒxenişe kextu, kociğu, lazuti Çuvali toğis kocokoru, laği muşis uyoxu "aport aport!", kekionu, karmateşe mendaxtu.

Komşi muşişi cedgeri lazuti moconis hepten mʒika doskududofu. Ayşe Xala karmateşi moconişi yanine golaxedu, içoduşa karmateşi kvaşi ikten-do mçvei na dibğetu seiri ikumtuşa, eskide beretuşa nana muşişkala na karmateşe ulutes ndğalepe kogvaşinu. Tolepe muşişe çilambepe celaorei-celaorei na ikten karmateşi kvas noğeru.

Rametli nana muşişkala bere otuşa na ulutu karmateşi ndğalepe kogvaşinu. Nana muşik karmates Zaepe na unʒoramtu, Zais parvepe upağamtu, hişo eski dğalepe muşi duşuneri karmates xvala komolaxetu.

Laği muşiti karmateşi alvas kelicinu do uondrams. Karmafte oxoi nişişe 500 metro mendra irmağişi tumbişi çinaris celadgutu. Gomtumani muşis hiçi miti var otu.

Ayşe xala amgika aşkuinetu, ama lağişe cesareti eçopamtu. Gui muşis doloxe uğometu çi, "ma hak xvala-xvala votiko, opşa maşkuinasetu. Neise laği komionun." Çendi muşıs haşo teselli meçamtuşani birden çxindi muşişe sigaraşi şuri mvatus aşkuinu, haminepes nam koçi gulun, dei iduşunamtuşa, hemen tufeğişi nena "ťax!" dei dvagurusi, karmateşi gale na elancatu, laği muşi Aportina, olalu kocoğu. Himdos Ayşe xalati şkuinei şkuinei karmateşe gale kogamaxtu. Okiğeru, zadasere çi mendraşe a koçi tufeğite karmateşi tere mulun. Ʒiusis oşkuinute hemen karmafeşi doloxe kamaxtu, eǩna cinkolu.

Opşa na aşkuinuşeni lazuti moconis dolobğamtuşa xepepe muşi adardalinetu. Moconis lazuti kodolobğu. Komşişi lazuti mçveiti Çuvalis dolobğamtuşa lağik olalu naşkus apxasinu. Koçi mendaxtu dei xazi aetu çi karmaťe galendo ǩoçik laği musis "kuta-kuta" deine nena meçusis, hepten gui muğordu. Axovişe arda dvaguru çi "Aport, Aport!" deine laği uyoxu. Ayşe Xala "Ham şǩuni mi on?" deine karmateşi eǩna gonğu. Ʒadasere çi mtiri muşişi cuma İsmail Emice nişi!

Ayşe Xala, Ismail Emice Zirusis "Si orei emice? Mati mi on, deine opşa maşkuinu"-ya. Ismail Emice, "mo gaşkuinas ece, ma vore. Ťufeği epçopi do a xovi haşo komofti. Sifteri şkimis xorʒi dvaçodu, ar kinçi dopğami. Beraberi oxorişe keşkaftatere"-ya uğu. Ayşe Xala "Ho, ho! Amʒika miondri, hemen mevulu"-ya uğu.

Komşi muşi lazuti Çuvali karmates va naşku. Mçvei Çuvali toğis kocokoru, komoybu. Karmaťe galendo kolate cenǩolu. Gale na uondramtu Ismail Emices, "hayde mendaftat", deine nena komeçu. Xaparineri-xaparineri Aportina muşişkala dolumcinu, hepei kokomğʒupu. Sumititi oxoi tere mçipe dari ǩabani irmağişi gzalepe doçodines. Txombepuna onaşe goluteşa birden Aportinak olalu kocoğu. Ona tere kapineri-kapineri kodoloxtu.

Ayşe Xalas aşkuinu, "muya Ziru emice laği, hişo laleri-laleri kodelukapu", muç̌e uğus, Emiceti laği na ukapu tere ekvantxozu. Hem ulun hemti ťufeği muşi oği tere emtumanişi kodikaçu. "Ece, mo gaşkuinas, her halde ğeci on. Ma a kopzada" uğu do ona tere kodoloxtu.

Arovişe tufeğişi nena "ťax!" dei kodiguru. Ayşe Xala, "aha ğeci doğamu" deine meşkixaparu. Emice muşik laği eǩaoneri onaşe gamulutuşa "Emice doğamii ğeci?" deine uǩitxu Eminek. "Ece ğeci dobyarali, ama tufeğişi yarate va xoskun çi. Imtu, irmaği tere kodoloxtu!"-ya Ismail Emicak.

Ayşe Xala do Ismail Emice muşişkala beraberi p̌i mzupu oxoişe komoxftes,

Ayşe Xalaşi damtie "akşami ien, nusa daha oxoişe va moxtu" dei eǩna gonğu, avla tere zadumftuşa, nusa Ismaili oxasǩiri muşi, Ayşe Xala mçvei Çuvali ǩap̌ulas mobumeri, muluran.

Ayşe Xalaşi damtiek, "Naku megazmoni Ece, ťora megagatu, bereti ibgaru, aci iu. Neise p̌i sei iu komogalu."

Ayşe Xalak "Karmaťe moconis a Ǯulu vuondi"-ya do hemenis Çuvali ǩap̌ulas moberi oxoişe kamaxtu.

Amaxtus, zadasere çi berena muşi Mustafa omʒelis goǩuʒxu, ibgas. Hemen mçvei Çuvali tude kododu, bereşi omʒelişe mendaxtu, omʒelis nacinu do beres korba uzğamtuşa damtie muşi Ismail Emiceşkala oxap̌aru naşku do oxoişe kamaxtu. Ayşe Xalas "Ece, andğa Ismail Emicek, mulitişat gzas ğeci komazires"-ya.

Ayşe Xala "Ho, ho Ena, laği şǩuni ğeci Zirus ulalu, cantxozu. Hindo Emiceti ğecis cantxozu do a ťufeği kodukanu. Ama va ağamu, yarali imtu."

Damtie muşik "Ei çi da xvala var oťi, ğeci si xvala otişa megaguko opşa gaşkuinasetu." "Ho Ena, mati hişo viduşuni!"-ya do haşo kokixapares.

Hani haşo ixapartesşa, araǩani onaşe dişka oxenuşena na idesdotu mtiri do koçi muşi oxoişe komoxtes.

Mxucite na moğes çutuğepe avlas keladves. Oxoişe amuluteşa Ayşe Xala beres buzZi cebapu naşkudortu. Bere obgaru kocoğusis mtiri muşik "Ece, bere ibgas, va dogagureni?"-ya ama Ayşe Xala mitiri muşis unusalu; nena va meçu.

Damtire muşik koçi muşis "Nusa hus beres cubamftu. Tkva komoxtit, hindo beres va cubusis berek ibgaru."-ya uğu. Hindos mtiri muşik "Ma votaşaniti, şkimi yanineti beres mjalva cubas. Beres cebalu oncğore var on. Ma haşo saygi va bgoram. Bere aci mo naşkumfas!"-ya do Ayşe Xala tere goliktu do: "Ece, muti oncğore var on! Omğelişi ǩap̌ulas bere skani kocubi. Bere mo obgainam!"-ya do tembiği komeçu. Ayşe xala oncğoriari-oncğoriari bereşi omʒelişe idu, burguli domxaneri, oği muşi foťa komoytu do beres kocubu.

Seri iusis oxoi okomʒupusis duvaris na celabutu gazyaği damtie muşik hikele kociğu do çibritite lamba nişi konunğu. Oxoişi duvarepe pizaişi na otuşeni lambak a Ǯulu çona meçamtu.

A mʒika him lambaşi çonate oxoi gverdi mğupis damtie muşişkala limcinei sofra kododges. Dğaleişe damtie muşik na nobu zeri lu, yanine muşi minci cenğineri, arti mja nçaxeri sofras kocedges.

Oxoişi ğulu berepe kogolixunes pocas, iri doxedes do limcinei cai nişi oşkomes.

Ayşe Xalaşi Ağani Nusa

Ayşe Xala eni mordei bere muşi doçilu. Ağani nusa komoonu. Eveluri Pizaişi oxoi muşi otxo odali, mordei oxoi uğutes. Ayşe Xala, koçi muşi, xu taneti bere a oğois otes. Nusati komoones. Him zamanepes nusalepe inusalamtes. Onusalu muç̌e otu? Nusa oxoişi mordeepeşkala, mtiri-damtireşkala, mordei oxaskirişkala hiçi var ixapatu.

Ağani nusa otrebişi oği ayakta iondramtu, va doxedufu. Oťrebi muya'n, himuti degimeselat; oťrebi açiği daşkurişi yanine na on uça kvas uğomeran. Him daşkui na iğven uça kvaşi yaninde iondamtes.

Ağani nusalepe koçi muşişkalati iris dvaguetuşa hiçi var ixapates. Nusa ikomocu oxois hişote saygi uamtes, saygili nusa itutes. Hişo varna ikums nusa var ipelen nusa itutes, saygisuzi itutes. Nusa ar-jur bere nana diasis yaťi 4-5 Ǯaneri diasis, yeva-yeva irişkala oxap̌aru komokiçamtu.

Ayşe Xalaşi nusati opşa mskva otu. Bere muşiti opşa yakişukli otu. Nusa muşi a dugunişe idusis hik aziru, bere muşis oğiru, moǯondu, mişi bozomota on, ikitxu, a xorZas uğu çi "him bozomota opşa malimbu, ma nusa deviiko", hişote nusa dixenu.

Ayşe Xalaşi bere 19 yaşine otu, nusa muşiti 18. Him zamanis dulyaşeni berepe opşa ordo oçilamtes. Ayşe Xalaşi nusati opşa çalişkani otu. Sabaxtan moyseletu, en oği oxoişi daşkuri ogzamtu. Pucişi Zai keodgamtu. Axirişe mendulutu, pucepe koçamtu, kocubamtu, donğvalamtu. Ayşe Xalati nusa muşi moyseluko himuti moyseletu, nusa muşis nuşvelamtu.

A ndğas Ayşe Xalaşi nusa sabaxta va moyselu. Pucepek axirişe kiaman. Ayşe xalati saba namazi muşi dou do oda muşişi pencere keiğu, ağirişi eǩna gonğeri oni dei, a gadu; axiri eǩna cenǩoleri, nusa va moyselu, axirişe var idu!

Ayşe Xalaşi koçi Mustafa coZutu. "Emu, nusa va moyselu, axirişe var idu, ma vida do daşkui vogza. Pucişi Zai keobdva" duğu, koçi muşis odaşe kogamaxtu. Idu alvaşe, dişkape eğopu do oxoişi oşkendas açiği daşkui muşi ogzu. Ʒai, pucişi Ç̌uǩani, sacayağis keodgu. Ayşe Xala, oxois iondrams, nusa ha moyselu ha moyselu... Xolo va moyselus çendi muşi axirişe igzalu. Axiri dulya dou, oxoişe komoxtu. Ar ʒadu çi, biç̌i muşi Ibraimi oxois, daşkuişi yanine muşi koxes, dudi ceğmaleri.

Ayşe Xala axirişe muç̌e moxtu, oxorişe kamaxtu, oxois hişo Ziru bere muşi; "Iba, e bere şkimi muya iu? Dudi ceğmaleri mo xer? Ordeşe si moyseli do nusa mo va moyselu? Muya gağodes?" dei bere muşis uǩitxu.

Ibraimik "Nana, Emine xasta diu, andğa sabaxtan ordeşe moyselus gui mvanktu, pencereşe dudi gamiğu do ontxoru, heşeni andğa axirişi dulya var axenu, e nana şkimi!"-ya.

Guiti opşa mvankten, yatağişe var mvaselen, uğusis Ayşe xala "ha ha ha!" dei opşa adizinu. Ibraimik "Nana, mo dizam, Emine xasta on-ma giğvi!"-ya, Ayşe Xala, xolo dizu, uğu çi, "E bere şkimi, Emine xasta var on, si baba iare inşalla! Derdi mo ikum, e bere şkimi, ma monta maasere!" uğusis Ibraimi opşa oncğore au. Hemen daşkuişi yanineşe moyselu odatere kamaxtu.

Ibraimi odaşe amaxtus Emineşi yanine idus, Eminek Ibraimi Zirus hemen uǩitxu: "Nanak şkimişeni mo va moyselu dei muya giğu?" dei Ibraimis ukitxus, Ibraimi Emines noğeru do ağulu mokvadizinu. Emine, "Mo dizam Ibraim, muya iu?" dei xolo uǩitxu. Ibraimi Emines diʒineri noğeru do "Emine, nanak skanişeni monta maasere, hişeni gui mvankten tku." uğusis, Emine Ibraimis noğeru, oncğore au, tolepe apşu, obgainu kocoğu. Ibraimik, Eminek ibgarus gui catu, "Mo ibga, eiçida xasta var orere" uğus, Eminek "Ma hus opşa oncğore maasere, muç̌e nana-baba skani yanineşe gamaftare?" deine bgareri-bgareri yatağişe moyselu. Mandili muşi p̌icis keğikoru, oncğoryari, Ʒulu-Ʒulu gzalineri, dudi muşi tude ceğmaleri oxoişe kogamaxtu.

Emine Ayşe Xala azirusis, hiçi va noğeru, kavaltişeni sini duvarişe eğopu do oxoişi oşkendas sofra dodgapu coğus, Ayşe Xala hiçi muti va mişkunsteri nusa muşi Emines "Ma axirişi dulya dopi, si meraği mo ikum Emine, e bere şkimi!" uğu, "Vorsi ias, ciktasis axirişe si xolo cextare"-ya uğu,

Emine p̌ici mandili eğokoreri hiçi Ayşe Xalas cevabi va meçu, sofra muşi dodgamtuşa birden ti asenu, leťa tude colamftu, gui mvanktu. Ayşe Xala hemen moyselu ǩuli muşişe. Emines kapulaşe kogvakoru, oğopu. Uğu çi, "Emine gogağarare, si xasta ore, idi oda skani dicini."

Emine oncğorete koçi muşi Ibraimis a konoğeru "Ma vorsi vore, nana amğika ti masenen" uğunati Ayşe Xala "Si idi, amʒika dicini, vorsi iare"-ya. Emine oncğorare-oncğorare odamuşişe kamaxtu. Aynali demirişi kayrola muşis kogolicinu. Demirişi kayrola aynas çendi muşis a kozadu, tolepe muşi va ekvazdu. Dudi muşişkala "E nana şkimi, ma tolepe va gomanğen, opşa monǩa devii" deine aynas zadumtuşa, Ibraimi Emineşi peşi odaşe komoxtu, "Emine muya şkomatu, mogiğa"-ya. Emine, "Hiçi işťaği va miğun, gui momankten, muti mo momiğam"-ya uğu.

Ibraimi oxoişe kogamaxtu, "Nana, Emine muti va gorams, işo itus" dei uğus, Ayşe xala "Iba, e bere şkimi, si xolo a bardaği ťuʒa mjalva kamuği, cunaxi on"-ya.

Ibraimik açiği daşkuişi yanine na on, pilitaşi jin tencereşi andğaneri ağani cibei mjalva a bardaği kodolobu do Emines odaşe kamuğu. Emine gui monktinei-monktinei Ibraimişi xatirişeni mjalva oşu.

Muç̌e mjalva şu, hemen gui okvandğvaru yatağişe moğukapu, axirişi tere na on pencereşe ukapu, pencere tijini kekozdu, dudi gale kogamiğu, ontxoru. Ibraimi Emine ontxoramtuşa colasere dei kapulaşe okaçu.

Ayşe Xala koçi do berepe muşişkala sofras kavalti ikumtesşa, Ayşe Xalaşi koçi "Nusa muya ağodu, opşa xasta oni?" dei ukitxus, "Ho ho e koçi, amgika xasta on, ciktasere" dei koçi muşis uğometuşa amʒika mokvadizinu. Ayşe Xala adizinus koçi muşik "Mo dizam, muyaşeni?" uğus, ukae giğvare deine tolite işareti uu.

Emine eskineistei nusaloba var axenu, dulyaşe var alus, komşepek Ayşe Xalas "Emine muti var ikums, hiçi gale var gamulun, iri dulyaşe si bozomota skanişkala ulur?" deine nusa muşi cutinamtes. Xasta'n, oğunati xolo dedikodi uamtes. Çoişi xorZalepe "Ayşe xalaşi nusa var ipelen, oxois koxen" deine lafi goğamtes.

Komşepe nişi na on Nadiena Emines uğu çi "Iri skani ixaparan. Nusa koxes, damtie, oxasurepe içalişaman" dei, uğusis, Emine "Mik itus hasteepe, ma xasta voreşeni dulya eskisteri va maxenen" deine ibgaru-ibgaru, oda muşişe kamaxtu.

Ayşe Xala koçi muşi, jur bozomota muşi, Ibraimi, dağişe komoxtes, dişka yukepete oxorişe p̌i va amamxteşi, galendo Emines nena meçes. "Emine Emine" uyoxes. Eminek nena va meçusis, Ibraimi "Beçi Emine va dvaguru" deine, yuki muşi serendeşi tude çapuği-çapuği naşku, hemen oxoişe kamaxtu. Emine oxoişi doloxe var Ziusis, odapes oni dei odaşe kamaxtu.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Lazuri: Memiş Murat Mutinaşi

Serimçvalu do Dunç̌u

Ar çois ar serimçvalu kortu. Ham serimçvaluk p̌anda sazi oçandinams do trağodamtu. Iri ndğa hişopete ndğa şoluçumtu. Ama, mapxa, mçxvapa ndğalepe diçodu, kişi colu. Aşkva ťaroni opşa doindudortu do kafa ndğa mçimtu.

Serimçvalu inite dardalams, ar kaleti mşkonnate guri okulamtu, ama cari var uğutu do inuvaşeniti aina var uçalişapurtu.

Arti kale, dunğuk yazı boine kışişem diçalişu, soşani oşkomalepe kokvobğu. ťuʒa obğe muşis moysavncamtu.

Serimçvaluk okvandinuşeni dunguşi eknas konogutu. Dunğuk eǩna gunğu, serimçvalu koziru.

Dunçuk, "Muya gorum çe serımçvalu -ya uğu.

Serimçvaluk, "Dunç̌u cuma, ťaroni opşa ini diu, opşati cari mamşkorinu ama oşǩomale muti va miğun. Ma ar mʒika cari komomçiǩo?"

Dunçuk, "Muyaşeni cari va giğun, mapxat ndğalepes si muya ikumt?"

Serimçvaluk, "Ma yazis sazi voçandını ptrağodi, kişişeni va viçalişi."

Dunç̌u opşa xavi au him laǩide dvagurusıs "Oçi hişo'n, yazis sazi oğondini do trağodi, husti ixoroni!"-ya uğu do serimçvalus eǩna p̌icis konuğramu.

Serımçvaluk suçi muşı koxoğonu. Dungus oǩalap̌aru. Dunçuti soğuni guri cafu, eǩna gunzu, doloxe kamionu do himoraşukale yazis arağorda oşǩomale korobes.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Nedim Toraman

Mskibuşi Ç̌inǩa

Mcveşi zamanepes ar lamli skiduteren. Oxorcak badi muşis "Idi"-ya do "ar lazuti dvomkvi"-ya uğveren. Badik ǩap̌ulas omkire kalati moǩideri, mskibuy gzas gedgiteren. Çita-çitati lumcuteren.

Badi mskibuşa konuxtimun, eǩna gunğkimun do amuxtimun mskibuy doloxe. Kalatis na uğun lazuti mskibus gyudvalun. Mskibuy kva ktala gyoçkuşi ǩap̌ula nodveren darabas do honancirelen.

A Çifa nanciru var nanciru, ar ťuʒa gulabun, toli gonʒkuşi, "a mu ren aya?!"-ya do gvangkiretuşa ar mutxa goçkinderen. Am vaxtişa aşo mutu var uzğiramun.

"Ǩoçis var nugaps, xocis var nugaps, a mu ren aya?!"-ya do hoguşvabğeren.

"Si mi re"-ya, "ak mu dulya giğun?" uğveren.

"Ma Ç̌inǩa vore"-ya, "skani nosi oçkvinuşeni mopti do lazuti skani yegizdaunon!" Badi nosişa komuxtimun, honagneren ç̌inǩa na ren ia.

"Si lazutişeni moxtina, ma lazuti si mekçaunon, si ma mutu mo moğodap!"

Çinkas dvaxeleren "umoğalu dulya çkimi paunon"-ya do.

Badi noseri koçi goperen do ar mutxa imsifoneren. Mskibuşi kva var oktinuşeni tokis guğvakideren do uğveren çinkas:

"Lazufi si mekça, ala mskibuşi kva var ikten, lazuti teli var mamǩu, e do Ǯoxle dovomkva, uǩule si mekça. Ma memişveli"-ya.

Ç̌inǩa var nagneren, mu zudoloba uğpirebun badis? Çinkas "muç̌o pa do kva maktenan?"-ya.

"Tude mişaxti do ǯǩarik na parpa oktaps, ekoni noǩvatale gonʒki."

Mskibuy tude mişaxteren ğinka do "parpaşa Ǯǩari moxtas"-ya do noǩvatale gopʒkaşiya gvakirelen parpas do Ǯǩaris dişkvideren.

Badi xeleri, "a mu xili movuşliti!"-ya, "aği xili lazuti dovomkva do oxorişa mindapta"-ya tkveren.

Arçkva var uziramun e mskibus ç̌inǩa.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Vildan Manelişi

Gonçelu

Iklima dadik oxoris burbusteri ar ekole, ar akole iktetu. la yezdiptu, aya dodumetu; ia gonʒkiptu, aya mozdiptu do mitis do mutus ar raxaťi var meçaptu. Ar keleti "Kolo kobos moğkodas! Ham ondi so ren allayse!"-ya do budulaptu. Hemdi cumadis emus oğkomiluten ti gvaktu. Aşo ixisteri mu goruptu var uçkitu ala okitxusti aşkurinetu. Iklima dadik ar oras dodgitu do muşi ǩele na iğkedu, Hemdi cumadi şkurinaten eşo melisteri kodoskidu. Emuk eşo iğkertuşi xçini daa dido dişumu: "Epçi, dingisteri mot dgir! Mu ren!"-ya do duluguru. Hemdi cumadis mutu var atkuşi kai xeşa kipşu do na tu odaşen cgialeri kagamaxtu. Hemdi cumadik "Aği, aya na gorups mutxani var aziruna man dulumabonasinon"-ya do nisimadu do "vida mevuşvela"-ya do notxozu.

"Mu gorup na manti miğvi do megişvela. Beki ma miçkin sva muşi"-ya uğu, Xçinik ǩoçis var oğkeduşa "Sin toli giğuni do Ziraginon! Ar igzali!"-ya do dulvabonu.

Oxori kai xeşa alababula igvasintu. Okuleti "aya oxori mu gapxadi"-ya do işumasintu do xolo emu-amus dulvabonasintu. Hemdi cumadik ar mʒika isimadu do "Iklima çkimi... Dido dugaçkindu. Ar mʒika muişvaci do oǩule xolo gorup. Si muişvaceptaşati ginon na ma bgora"-ya uğu. Iklima dadik kai nena ognuşi ar ç̌iťa diçiçkanu do kododgitu.

"Mtini zopon"-ya, "Dido dumağkindu ala sin tolik kai var gizirops ki, gazireni?"-ya uğu.

"Ipti mu gorup ar miğvi hele. Beki zate miçkin so ren."-ya uğu cumadik.

"Berepek na yemiçoperetes tilifoni bgorup"-ya, "nosoni tilifoni".

Hemdi cumadis nenaşi kunğulişakis moxtu "Oxmaru var miçkinan ki, mu gvaginon ia?"-ya uğvasintu ala guri var muxtas-ya do var uğu.

"Sin ak ar mʒika kodoxedi, upis gyantonere, koguimçitanere. Sin moişvacaşakis man na maxvenen ǩonari, tamo-tamo bgroup"-ya uğu do ar tronis kodoxunu.

Katarakti molaperi tolepeten, na aǯiren ǩonari ek-ak oğkedu. Berepek muǩo oxveğes do xolo şkurinaten ameliyati var igu. Ağiti zate aya korona reni mu ren, virusi kagamaxtu do çkar var alen.

Emuk tamo-tamo goruptuşi Iklima dadikti xase muşi muiğku, nunǩu do galis ǯǩari isu. Xçaneri toma muşi kirkola-kirkola mxucis nanğetu. "Allayse, dovixçini do xolo ako toma mot miğun! Doviğvi!"-ya do diliguru.

Hemdi cumadik, "amuk holo mot işumu"-ya do ekolendo iğkedu, xes na ukaçun xase Ziruşi axelu do xelebaten konibecğu: "Aha! Kobziri! Kogumaşinu! Aha!"

Iklima dadik goşaşeri emus oZkertu.

"Sin ia tilifoni, goğos, ar xases milakiri do kuvalişi xalamidas var mişadvii, dido paxali ren, soti mamxiru amaxtuna var aZiras-ya do?"

Iklima dadis nunkus mjora dotanu. Xveneri kibirepe muşi doçxafu. "Hol!"-ya, "Muperi gugaşinu! Ek dompulereti ya! Hay Gormotik goxelas, badi!"

Tronişen yiselu do isa mutfağişa igzales. Mtiniti tilifoni xases milakireli, xalamidas mişaZitu. Iklima dadik xes xazine okaçunsteri tamo-tamo xase gonğku, ar mʒika tilifonis oğkeduşkule ǩap̌ineri gale kagamaxtu. Hemdi cumadik guişaşu ala ǩap̌ineri notxozu. Dadik oputes na dgin didi Ʒipurişi tude kododgitu do manžagere muşişi Ç̌iťa kulanis ducoxu: "Loyaaaaa! Loyaaaaa!"

Loya ǩap̌ineri neknas amadgitu: "Mu igu Iklima dadi?"

"Şurimşine evladi, ar komoxti hele."

Loyak çkva mutu uǩitxu, ǩap̌ineri ncaşi tude komoxtu. Dadik xase gonǯǩu do "Bere çkimi"-ya, "Aya muperi içalişeps? Ar ǩele artikarti na Ziropan do ar keleti ğarğalapan ya, ia muperi igven, ar domoguri gyuli"-ya uğu,

Hemdi cumadik neknas dgitu, dadi ognuşi guliZiğu do tamo tamo emukti ncaşi tude igzalu.

Loyak ar çeğişi muellimisteri dadi do cumadis oxmaru kodoguru. Zate dadik gamarçakeri tolepe muşiten oguruşeni alesta dgitu.

Em ndğaşkule dadi do cumadik ǩaťa Ç̌umani ia ncaşi tude berepe mutepeşis tilifoni gunʒkes.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Mustafa Özkurt

Oropa Skani

Mcora kohodu meora [okunamadı] [okunamadı] [okunamadı] Eça ini pığari! [okunamadı] Muğo oropa skani.

Guri na ortu opşa, Va maçodinu huyşa. Kemançaseni bğuraşa, Muçğo oropa skani?

(Not: Bu şiir dergide "Gonçelu" öyküsüyle aynı sayfada iki sütun halinde dizilmiş; OCR sütunları birbirine karıştırdığı için ortadaki dizelerin çoğu okunamamıştır.)

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Gülşen Topaloğlu Delibaş

Çouri Skudala

Çai kocevibi, celapxer avla. Okoviğer komşi mi bzira dei. Xvala celaxunute ǩvana ieni? Şva do şǩomare manebraşkala...

Ma opute pxere, vimter noğaşa. Trağuderi gamovulur avlaşa. Komşişkala nostoni ren gurişa. Farki miğuni tkvit ağa-paşaşa?

Kuçxe Ç̌unç̌u vikter avlape şkimi. Cevobazga leťa ťabu domaxven. Vida bostanişa guri koxvakten, Var izabunen koçi haşo skudate.

Momangonen mendevulur merzeşa. Dovikaçam drağpani do vulur livadepeşa. Domançfina celapxedur, momaşvacaşa, Muç̌o xazi maen, hişo vikum gurişa.

Ne araba nena ne do kalabaluği. Haşo kon do noğa mot vorta darluği? Ǩoçiti momiğay abcaşa alabaluği. Lazuti carişkala vimxor kelapxer.

Ne Istanboli mazin, ne do Ankara. Kianaşa pkturumi merze pazxana? Irikalendo domagun abcaşi nena. Haşo mskvanobape, nitoçinertui?

Mufoti or goxti, va diğin mskva şei. Mekaçeri goyleni, sum ndğeri skuda? Va movixer kodape, vikume çefi. Cenneti ren opute, var nitoçinen.

Mo gamjğvertan, ar ndğa tkvati moxtaten. Ixi elabarineri raǩani celaxedaten. Kuçxe Çungu ontulepe goxtaten. Tkvaten şku so vortit huyşa e Tangri!

Orape golulun, omuriti içoden. Mzxulepeti içanen, mara ç̌eri goyçoden. Oputeşi ǩvana onçarute var içoden. Leťa dudi pri duxvat, komoxtit aşkva.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Yaşar Turna

Raxať Borti, Si Ma Sole Maziri

Raxať bortiü, si ma sole maziri? Var bikaçer gemidvana zinciri. Gomaşinaş mamten seriti nciri. Mu mağodu haşo sevgyuli çkimi?

Dido mskva re, muç̌o dağişi mskveri. Trangişen kogiğun tolepe sveri. Rengi skani sanki diǩaşi mkveri Na gzirasens tolis goğağen gyuli!

Seri tuta var tu, si memotani. Iri-xol edgitu sotxa goynkani. Ǩirǩola, mskvaila, mufo tiǩani. Var memaxondinen sevgyuli çkimi!

Mç̌ima mçimu dido, kogextu ğali. Mat var miçkin he gzas muç̌o bigzali? Nosis kogamapti, var miğun xali. Si guris memiçvi, sevgyuli çkimi!

Ťǩobaşa ebiti mskalas gebustvi. Tude kodobantxi mufoşi busti. Hem şkurnaten oxoris elebustvi. Gomotroxu kuçxe sevgyuli çkimi!

Zati komiğutu guri pupuli. Haği emanginu arçkva burguli. Duzi var gomalen, gobulur ğuli. Ar xe gelemisvi sevgyuli çkimi!

Çkimişeni iri şei eğkodu. Bgariniten guriti memoçkodu. Dunya geyktu ortaşen oǩoçǩodu. Insafişa moxti sevgyuli çkimi!

Ha gencluği açkva xeşe var mulun. Sanas nos var uğun, emtuman yulı. Xarkişi nositen koçi var gulun. Kai iduşuni, sevgyuli çkimi!

Arçkva guris miğun neknaş mepta. Xelineri inşala gobiktare. Var, miğvana ham dunyas gebiktar. Si karari meçi, sevgyuli çkimi!

Kiş diçodu, moxtu marʒi, nisani. Ma kabuli miğun, muntxa ren skan. Ar kobogna nuǩu skanis Yaşari, Cennetişe idare gyuli çkimi!

Çkva mut var giğumer, si iduşuni. Ho, domizğvi mu iven, şuri mişini! Istersen dompili; gemçi ǩurşumi. Dulya çkimi ivasen gyuli çkimi!

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Selma Delibaş

Nana

Guri mo gağvertay nana Xolo bzizaten ham kiana. Muperepe va golaxtu, muperepe. Ham orapeti golovutoçaten, Guri mo gağvertay nana; Xolo mcora memotananen skudalaşi pencereşa. Xolo gale vibiraten şku berepe. Gale obirute upi dovinʒaten xolo. Dolumcu aşkva kamaxtitu oxorişa, dei mixaparaten. Oxini ǩandğu işťaği mau nana. P̌oca elanzgiperi xolo ǩandğu momiğaten. Uba skani, xepe skani ǩandğu şuri na galen, govağarare nana. Ham orapeti golaxtasen... Xolo yaramazluğepe p̌aten şku berepe. Piʒari arabanape viçadaten xolo. Sursape cebgudaten obiruşeni. Vantxozaten kartikarti. Oropate evuçopaten aciği. Meʒvagoniti vibiraten, mileti vibiraten, xaneti... Obirate guri voʒğaten xolo. Avlape xolo berepeşi nenate gobğaraten. Lazuti livadepeşa dovabaten xolo; Şukape pkurupaten, lazutepe celevitaxaten. Limbozate ali dolobumaşepe vixenaten. Arpaşi mzgudalate ospiinaşe vixenaten xolo. Ptrağudaten; Otrağudute guri voʒğaten nana. Lengeneşi elaşkorerite parpalape ekevipinaten. Mapazulepe viçopaten, xepe mevitanaten xolo. Ar, cur, sum, otxo dei viforeʒaxaten, ptobaten. Mevixvaten tabiati nanaşi ubaşa. Tabiati xolo yengidele cemiçanen nana. Mskva ndğalepe xolo maziranen. Medite vocginaten iri derdi nana, Medite vocginaten, Medite!

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Nurten Delibaş

Dimonçu Ora

Dimonfu ora, Dimonfu ora, Tamo-tanğo eǩaoneri, ndğalepe Medepe ekatoçeri, şana Ziplaneri. Mara zxupu, mara Ç̌unç̌u...

Domixarsuvit berepe, Var uşkun çi nam gurite ran koçepe, Var uşkun vorsi, p̌eaťi...

Ucare, uğare, gzalepe bazgineri, Mi skudun, mi var skudun?

Dimonfu dixa, Gonduneri, şurepe çirderi-çirderi. Cotvazasi mʒaşi çona, Ğurğula'ni, mçima'ni, kalaşi'ni? Ugamagnapu...

Dimonfgu skuda, Mara mskvanobate, mara varipelyate, Ugamasvaru dulyapete, Çvineri gurepe, mencaxeri medepete, Gverdera oxoşkvate...

Var gomaturgey otvape, Var gomaturgey Dobadona, Var gomankturey koçepe...

Dimonçu ora, Mcoraste omcoru mepşonit do Zifozi meǩoreri... Kiana oturgu mepşonit do Umeşonu uça mpulape ekaçişineri... Uzxapu gzalepe, danži, mzi meʒoneri...

Va memançuşiney murunʒxepe, Var emazxiney mtutaşa çona, Var okomartiney gurişa şana...

Dimonçu, Dimonçu mara elakzu ora, Guri Çveri-ğveri, Ozmonape doxveri...

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Çani Şanaşi

Meaperi na Moyloskay Ǩoçişi Bozomota

Xala şkimi Çolaği Ayşekina, 1975-şi Ǯana Izmirişa idu do var, ar baǩali gonʒu.

Bere vor, nosi vap̌a momiğay, mara maseiren: Tolikçetişa na va gamulvapun bozomota, Izmiri baǩali muç̌o okta do gvoktasen?

Xala şkimi miti va duceru, duçam dvokaçu, muti gamaçamu ien kocelvosvaru, teraze keodgu, amaxtu kodoxedu.

Cur-sum tutaşa va doskudu xala şkimişi baǩali buťuci ğuni golvalu. Muti Karabağlari on hey moykaçen, eçopumu açodani osinapuşa mulvan. Xala şkimi na eludgun ǩuli seri gverdişa va moyçoden, arʒo moyselasi arti camxven.

Baǩali gonğa do veresie va meçaşa ieni? Xala şkimi miti veresie akvandasen nunçaray, mara yoxo var açitxinen, oncğore aen.

Ar ndğa, "Ar ham meeminçari"-ya miğu do veresieşi tefteri domokaçusi mu maziray? Mitişi yoxo va nonçarun, mara miti var intalen:

"Miveri koçi", "nuǩu purcineri oxorza", "gunže koçi", "iri ndga maǩarina na eçopuy oxorza", "koçi ekadgineri na ikten oxorza", "aperi na moyloskay koçi", "ǩirbi dobğeri dida"...

Xala şklmı, amitişi bozomotaşkala yoxo domitroxasen-ya do dido aşkurinertu. Ar ndğa miçitxu:

"Mektebişa ulurtişa na ekegaonu bozomota mi ortu?"

"Serapi."

"Mişi Serapi?"

Mişi Serapi ptkva? Tolikçeti vap̌a vortu do Munzaşi vana Francişi pikva.

Veresieişi tefteri cemçişu:

"Meaperi na moyloskay koçişi."

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Çani Şanaşi do Henife Francişi

Mufalaşi Sağani

Tolikçeturi Faiki do cumalepe muşi noğa dulyaşa mendaxtey. Hani Ç̌umanişi moyselenan, limcişa dulya dikuman, seri iasi cari oymxonan, amʒika kodoxedunan, dicinenan.

Noğa ar sinema kon, Mufala hey kekvağu. Mufala hani naşkuy do iri limci sinemaşa ulun, serigverdi mulun.

Faiki do cumalepe carina dixenaman, ar sağani Mufala kodufaman, dicinenan. Mutala munde mulun, munde cari imxoy, munde dicinen var ognaman.

Mufala ar Ç̌umanişi guri mooneri: "Faiki"-ya, "ma iri seri ucare doviciner, iro var iturti amʒika do Mufala kodovutatu?"

Himdo Faiki: "Teni Çe"-ya, "iri limci ar sağani cari dogitamtu."

Ham dvagurusi Mutala vorsi keoxedu: "Mu itur Faiki"-ya, "ma iri limci ucare doviciner."

Faiki guri cutroxunati aşkva muti var tku do, "E ho Mufala"-ya, "amseri dogitaten."

Him limci Mutala xolo sinemaşa igzalu, cumalepe cari oşkomey, ar sağani cari Mutala gamukatey.

Faiki cumalepe dvocinuşukule sağani kelutobu, oxosyaru kocoğu. Yaťi mu iasen, Mufalaşi sağanepe so ulun?

Epei ora golaxtusı ar ceğulva lağina dipeydau. Laç̌ina akoşkaşa kurşumısterı amaxtu do Mufalaşi sağani xlapa-xlapa-ya do cexlapuşuǩule nena goynçapxay.

Faiki lağina noğedu noğedu do: "Şǩomi e skiri şkomi"-ya, "Mutala şkomaşa si şǩomi."

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Huriye Topaloğlu Çolağişi

Obardiloni

Ogumu ora livadişa var gamilen: Lazutepe eşkorar, kombolape celuçirdar, nçala xeşi korar, xeşepe elvosvarar, obardiloni cozonar, xeşepe gusvarar, ğerepe eğar, okvobğar, okoğvar...

Livadişa na torare lazuti oxorimonduli okvobğa do bere-bura onʒxunu coçanşa oxorza şuri kealen.

Him Ǯana nçalape xeşi doğpi do obardiloni cezonuşa okoviğer. Coʒonarkı ekegazdeni? Ovro şkımişuku kon, ekabzda ptkvasi obardilonişkala moovinkter. Ar, cur, sum ptkvi do var, pʒadi Rifeti Dai gza celulun! Ekevuyoxi:

"Dai, ar ham obardiloni kodomizoni, mu ien?"

Rifeti Dai mogutu do prika-prika ar kogolamğeduşukule livadişa kodoloxtu, na eonkurtu moiğu, xepe goyniigu.

Vixeli, "badi pri guri gvakta, origi mevuga"-ma p̌i tkvi. Badi origite leťa gupağu, na iasenşuku doluntxoru.

Rifeti Dai obardiloni muç̌o mğu pavristeri oktay, iri cozona leťa oxinkay! Upi dolvatu-ma ptkvişa dulya keonginu, obardiloni muç̌o Ʒipristeri livadi kokoşkagutu.

Eıkunamtuşa cur, sum ǩombola kokoşkovuğı, "Dai hani diç-var"-ma do komepçi. Rifeti Dai kombolape elaǩaçeri igzalu. Mati nçala xeşepe obardiloni gosvaru kocevoği.

Pʒadi, badi sotxale goyktu do mulun, zerbi-zerbiti şvanuy. "Dai mu iu?"-ma, "Mu ekegoskudu?"

Him, pri muti tku, na cozonu obardiloni eğumuşeni var ekvalasi!? "Bo, Dai mu ikum?"-ma, "Obardiloni mot eğum, e kuncari!?"

Badi megaxolineni? Burgulepe movitvazam do ğerepe ekastikeri livadi vikter.

Badi obardiloni cur, sum fara koxvokanuşukule livadi kodolvantxu. Obardiloni livadi oşkenda kokoşkincinu.

Toli mapşu, "Dai haşo mot i, e kuncari!? Huy mu iasen?" xvala mazitu.

Megere Rifeti Dai livadişa goyktertuşa, "Ar ham kombolape doviçva, gza kekevişkomar"-ya do oxori şkimi amaxtusi mu aziray? Mtiri şkimi Mecidi, koçi şkimi Ali, oxraskirepe şkimi Niyazi do Xasani, pilinta konigzey do mçita xaraepete oxori elancanan!

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Çani Şanaşi

Ernesto Muğo "Çe Govağara" Cadu?

Ernesto ar ndğa ťufeği elaberi, manebape muşi eǩaoneri Bolivyaşi germape ıktertuşa mu iu, pri gamvognu Vaskiriskuri gamalu. Heko dişka na kvatumtu Munza Mesudina hani azirusi, "Mi ortu Çe? Haninepe mot ıktertu?"-ya do uçitxu.

"Devrımcepe vortu"-ya tku Ernesto, "Hay muçço dolovolit va mişkunan."

Muradina hani eǩaoneri Tolikçetişa kocextu do dida muşi, "Çe dida, hani ucare onan, ar minci kocutağani, korba aZğani engebe ianen"-ya uğu.

Dida gamvognamsi? Ernesto gongitxu kocoğu: "E skiri, haninepe moy goytorertu? Asoti moy var içalişamtu? Dudi do mundi tkvanışı dulya moy var ikumtu?"

Himdo Ernesto, "Xala"-ya, "kapıtalıstepe mematey, dudi kocemxedey, Bolivya mundi kocusvey..."

Ernesto haşo gamvaonusi dida guri catu do, "Çe govağara!"-ya, "var iZğituna ar do makvali kocelegıtaxatu e çona!"-ya.

Ernesto himdoraşukule "Ernesto Çe Govağara" kocadu do Tolikçeti do mele moynçaru.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Zeki Topaloğlu Dutxurişi

Emine Xalaşi Adaleti

Sum Ǯana ogi Tolıkçetışa vıdidorîu. Ar ndğa biçepe kokovikatitu do visinapamtituşa mincişi ziťa gamalusi: "Zade malimben, Izmirişa viğartu, p̌ea miti uğuni, doviindrartu" mazitu.

Melendo na xertu Amedina ham dvagurusi: "Mi gamaçay komişǩun, tilifoni dovuxena"-ya.

Amedina tilifoni gonʒu do: "Emine Xala, minci giğuni?"-ya, "Mitxa iindrasertu."

Emine Xala içitxu: "Zengini oni vana fakiri?"

Himdo Amedina: "Xala"-ya, "xoşi bozomota va mepçaten, koçi minci goruy."

Emine Xalaşi fieti cezaduşi kriteri zengini do fakiri ortu, ma miçitxatuna adaleti ham ortu.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Aysel Topaloğlu Çolağişi

Xopuri Ťoxťori

Ar ndğa duçani şkmişa Xopuri ar ťoxťori kamaxtu, Turkuri "genel cerrah"-ya uğomenan.

Beťi ťoxťori on, iri dulya axenen: Xizarite şkoruy, xamite mekvatuy, çuskite nçoruy, boru gonduy, muxite noçaday, yama coburay, lemşite Çuy, varyozite taxuy, malate gusuy, aspiratorite moyzday, mbelate eokosay...

Ťoxťori, "Gripini laci var on" tkusi vikaçeri? Gripini laci oni, laci var oni gamovognapar, aşi Ǯana tip fakultesi na va diguru ma dovogurar!

Ťoxťori, "Gripini laci var on"-ya ituy, ma "laci on." Kokovobazgit, guri va cematuko Xopeşa gza cevogutinar.

"Gripini laci var on do paçeti muşi mençareri na on muya on?"-ma vuğvi. "Ar ham golioni"-ma, "ti ğuna gologiğay, ǩirbi ğuna megikvatay, daçxuri cegitoçay."

Laci on, laci var on, laci on, laci var on! Ťoxťori vorsi eIiRaçu, pʒadi dudi ikurçolay.

Cabari na var azdasen ognusi, "Vorsi itur"-ya, "ar tuğa cari komomçi do oxorişa mendeviğa."

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Çiğdem Yazar Gerehan

Ondriǩu

"Çeukina" uğomertey, Tolikçeturi Yusufi dido kaşmeri ortu.

Yusufi ǯana ealu do izabunusi mogoru kocoçey. Badi ndğaşa ndğa nustun, dudi var eağen; na ulun, na mulun uxalalay.

Bere tkvasi bozomota ortasen, Emine dulya do dunya naşku, Yusufi eluxen. Emine guri caten, badi opurçu, nuǩu ç̌ulu, ne oşvale, ne do oşǩomale p̌ici va meliduy.

Emine ar ndğa, "Mu pa, mu pa?" iturtuşa, "Ar dovutrağuda"-ya, "beçi toli gonğasen."

Emine baba muşi keluxedu, otrağudu kocoğu, kaydepe mskva mskva naonen.

Emine naonuşa naonu, exrişku, na xertu kulişa moyselu, nena eundazu. Bozomota var moyǩaçen, ranʒuy, ragaduy.

Yusufi himdo nena komoğu: "Emine"-ya, "hiku va ndrikiko iasertu."

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Sinan Albayrakoğlu Badişi

Var Miçkinansteri

Gale mjoraten yepşeri ar ťaroni. Dobğuri do cennetis voresteri gamatanun, varçxilisteri... Karakişi çkar var moxtasunonsteri xeleri ar ťaroni. Leťaşi peri mçita orkosteri, torocepe giçkinansteri. Ǩaťupes marťi ağonenan. Eşo ar tutaçxa...

Ororişen gale gamapǩedaşı gektireli mutu var maziren. P̌antaneristeri mskva ar kiana. Ǩave çkimi artimajuras na asteran jur toroci kala gilapşup, mjorak motibinaps a stveli tutas. Mutu gektireli va ren, giçkinan eşo, miçkin eşo...

Virdit do vibadit eşo iri-xolo iktiren-ya mağonetes. Mutu va ren gektireli, gale gamavizkedaşi.

Vana, çkin xvala-xvala kovoret. Artimajuraşen mendra, artimajuraşen doşkurineli. Guri okomaduten yepşeri kovortat ar miti komomixtesna gini ororişa, 'muç̌o re?'-ya do var pkitxupt do aşo pkitxupt: "Korona rei?"

Nunkupe mokireli govulurt. Artimajuraşi ožiʒinu uZiromeli.

Muntepe memomskuntes, çkin ti çkinis muntepe mevimskvanaptit. Çkin virdat eşo imskvanetu kiana. Artikartis mevozizaptit. Irişen mskva do Zori çkin var vortiti?

Çkinkala miti var mintes, miti var makomadetes hoi? Mitişa xe var memantxetes arti! Artimajuras genzğiberi ilavusturtit, mskva ar gulazizinu çkini vuşleptit kianas, hoi?

'Kai mağodes'-ya do var bzopon. A xamnilaten dido koçi doğuru, dido ǩoçiti xastaxanas cans do ğura kala okobun, ğormotik entepes uşvelas.

Mara, ar xamnilak iri xolo duktiru. Aği, çkin mintantina, gzas artimajuraşi ožiʒinu var mazZirenan, mitişa var memantxenan. Çoropeli çkinepeşenti mevimtert, maşkurinenan.

Ar gami kagamaxtuna, iri xolo gemoçkondunani p̌ia? Varna, artimajuras xolo vutamaxupti ar Ziʒini, ar nostoneri nena?

Artimajuraşa ako mendra var doskideretu koçonola gyoçkuşen doni koçepe. Çkin artimajuraşa mteli mcveşepeşen mendra koçepe voret. Mutuşi ǩimeťi var miçkinan, artimajuraşi ǩimeťi çkar var! Dolomizinan ar groşi gominduneskonitina derdi magvenan. Mitxa migonunan, goropeli gomindunesna eǩo var.

Mikilatu a xamnila, çkar var moxtusteri kagondunatu. Emuşkule çkar tamaxi ťiťviri var doskidatu. Çkar kolo nenati...

Aği çkin na var gomalenan rakanepestina xamnila gulun, çkin na var gamamalenan cadaxisti. Goropelepe çkinişi şura makomadenan, xoma, ožiʒinu. Artimajuraşen mendra voret, ia var mibağessteri, çkar var mamençinenan artikartişa. Aǯi komevagnit artimajuraşen muǩo mendra voret ia.

Aği, naǩo Ǯaneri vortattina, çkar na var miçkinansteri ar oras voret. Xut Zaneristi mu gvas var uçkin, jureneç do vit Zaneristi. Oropaşeni, okomaduşeni do artimajuranişeni na miçkinan iri xolo geçkalaşen vigurapt, mtelik ar oras. Miti mitişen çkineri va ren, mteli ar ğʒaneri voretsteri, şǩurineri, komaderi, mendra...

Xamnila naknu entepe manişa ikaan, ğurape diçodas do çkin a xarmilak goropa kodomoguran.

Çkar var miçkinansteri...

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Hanife Çamkerten Maçça

Çoepe Şeerişa Donkturey

Va doskudu livadepe na xaşkuy. Mati aşkva cur bostani cepxaşkum. Iriʒo çoepe yetimi naşkuy. Mskva çoepe şeerişa donkturey.

Berepe Lazuri va dvoguraman. Ne nana ne baba va goygoraman. Tişineri muşi va moygoraman. Idey şeerişa xui goykturey.

Mileşi ibirtey leťa gzalepe. Huy gale va gamuluran berepe. Nepe azirasen şǩuni tolepe? Tabletişa topakçepe donkturey.

Ngolaşa var eşkuçuman pucepe. Pansioni dixeney oxorepe. Mu anen, goyşaşey husťinerepe. Turisepe pucepeşa dunkturey.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği
Kemal Özbıyık

A Çuğuta Dumgkupe

Mjua komoxtudortu. Gale gamapti. Dulyati va miğutu. "A ç̌uťa gopta do gobiğkeda, mutu maZiasei?" ptkvi.

Tude gebiğkedi. Çuğuta şuepe kobzii. Letaz na ikten, naǩo dido dumgku ren. Muğo kai içalişaman; iiz a dulya kuğunstei. Na uğun muntxanepe oxoi muşişe imenan. Gouman do Zioman. Na Ziase dido didi en do va yazduna aşvaci marte muşepes ucoxums. Mulunan do aşvaci meci ikoman. Ezdiman do medimenan.

Dumçkepek xvala na va axenase ǩaťa dulyaşeni meci ikoman. Gza dixenesdoen. Gzaşen va gamulunan. Artikati içinaman do na va içinoman dumgku hemtepeşi gzaz va galen.

Oxoi mutepeşiz oğkomoni zdiman. Monǩa na moxtase mutu Ziuna xolo marte muşepe ucoxuman. Mutepeşen dido didi do monǩa na Zies muntxanepeşeni, artikatiz a şvaci nuşvelaman. Monǩa yukepez a şvaci kyona gyodumenan.

Çku a Çuçuťa dumgku bzopont. Mara heşo va en. Hemtepez dido menceli uğunan. Ma na dgin a dumgku va bZii.

A va moişvacaman do iyya içalişaman.

Na içalişaman, xvala muşişeni na va en ignapen. Ǩaťa dumgku artikatişeni içalişams.

Na ves ǩaťa mutu okirtamani? Herali oǩirtaman. Na ibaxes va bZii. Mara oxoi muşiz a paťi mutu komoxtuna a şvaci okibğenan do oxoiz paťi mutu va oxenapaman.

Mç̌ima moxtaşkule mu ikoman p̌ea? Oxoi muşepez doloğe mupe iven? Ʒkaik oxoepe va okoxumsi? Ma va miçkin. Mara ťaoni gonzaşkule xolo gamulunan do içalişaman.

Ha Çuğuta şuepe dido didi dulyape ikoman. Va dginan, "va maxenen" va zoponan. Ma hamtepeşen didi şui va bZii.

Uncire - Sayı 02 © Laz Kültür Derneği

Üyelik Gerekli

Katkıda bulunmak için topluluğumuza katılın!

Arşivlerimize katkıda bulunmak için ücretsiz üyelik gereklidir. Katılmak sadece bir dakika sürer!

Düzeltme Önerisi

Aşağıdaki kutuda metni düzelterek bize gönderin. PDF orijinaliyle karşılaştırarak düzeltebilirsiniz.

Düzeltmeniz editörlerimiz tarafından incelendikten sonra yayına alınacaktır.