Ǩuǩu Komoxtu
Ayşe Xala ap̌rili tuta moxtus livadi muşi omgçu kocoğu. Livadi omğu doçodinus, komşi muşi Fatimeşi oxoişe doxunuşe kogolaxtu. Fatimeşkala kodoxedu. İrituli ixapares, ukae Ayşe Xalak uğu çi Fatimes, "Livadi domğvi, ntasi dovokanatu. Dogagurui ǩuǩuşi nena, dokiui?" die Fatimes uǩitxu.
Fatimek uğu çi, "Ayşe Xala, ma ğoma dağişe vulutişa kukuk ncas celaxetu, hikele cemikiu. Ntasi skani kododvi, iasere, mo gaşkuinertas." uğu,
Ayşe Xala "Hoi, vorsi-vorsi p̌arťa ǩuǩu komoxtu, dokiu, ťuʒa colu, ntasi dodvaponi diu, hoi? Oğume ntasi livadis dovokanare, huydomele ntasi na dobvatere vati kzas." "Eni eveli ma kastanepeşi foli dopa, ukaeti lazuti, lobya, şuǩa kodobdvare"-ya.
Ayşe Xala Fatimeşi oxoişe moyselu, "Ma vulur oxoi şkimişe Fatime. Akşami iasere, pucuşi axirişi dulya dopa", dei xetu kulişe moyselu, oxoi muşişe kogolaxtu.
Nusaloba
Genci zamanepe muşis berepe muşi Ǯulu otesşa, lazuti mçvei dvaçodes. Damtie muşik uğu çi, "A idi do, Amepeşi oxorişe karmaťe nǩola ugori, amsei akşamdan şkuti lazuti karmates kocebdvat, hiçi lazuti mçvei var miğuran, oğume muya pşkomatere" dei uğusis Ayşe Xala komşişi oxorişe kogolaxtu, nǩola ugoru.
Karmateşi nǩola eğopu do oxcişe komoğu. Damtie muşis uğu çi, "Ena, nǩola komomçes, akşami p̌i ias lazuti karmates kocebdvat, ma evedi-evedi mendeviğa" uğusis damtie muşik, "Lazufti Çuvali onʒxenis fancaşi merdiveni medgi do kociği, karmeteşe mendiğare."-ya uğu.
Ayşe Xala onʒxenişe kextu, kociğu, lazuti Çuvali toğis kocokoru, laği muşis uyoxu "aport aport!", kekionu, karmateşe mendaxtu.
Komşi muşişi cedgeri lazuti moconis hepten mʒika doskududofu. Ayşe Xala karmateşi moconişi yanine golaxedu, içoduşa karmateşi kvaşi ikten-do mçvei na dibğetu seiri ikumtuşa, eskide beretuşa nana muşişkala na karmateşe ulutes ndğalepe kogvaşinu. Tolepe muşişe çilambepe celaorei-celaorei na ikten karmateşi kvas noğeru.
Rametli nana muşişkala bere otuşa na ulutu karmateşi ndğalepe kogvaşinu. Nana muşik karmates Zaepe na unʒoramtu, Zais parvepe upağamtu, hişo eski dğalepe muşi duşuneri karmates xvala komolaxetu.
Laği muşiti karmateşi alvas kelicinu do uondrams. Karmafte oxoi nişişe 500 metro mendra irmağişi tumbişi çinaris celadgutu. Gomtumani muşis hiçi miti var otu.
Ayşe xala amgika aşkuinetu, ama lağişe cesareti eçopamtu. Gui muşis doloxe uğometu çi, "ma hak xvala-xvala votiko, opşa maşkuinasetu. Neise laği komionun." Çendi muşıs haşo teselli meçamtuşani birden çxindi muşişe sigaraşi şuri mvatus aşkuinu, haminepes nam koçi gulun, dei iduşunamtuşa, hemen tufeğişi nena "ťax!" dei dvagurusi, karmateşi gale na elancatu, laği muşi Aportina, olalu kocoğu. Himdos Ayşe xalati şkuinei şkuinei karmateşe gale kogamaxtu. Okiğeru, zadasere çi mendraşe a koçi tufeğite karmateşi tere mulun. Ʒiusis oşkuinute hemen karmafeşi doloxe kamaxtu, eǩna cinkolu.
Opşa na aşkuinuşeni lazuti moconis dolobğamtuşa xepepe muşi adardalinetu. Moconis lazuti kodolobğu. Komşişi lazuti mçveiti Çuvalis dolobğamtuşa lağik olalu naşkus apxasinu. Koçi mendaxtu dei xazi aetu çi karmaťe galendo ǩoçik laği musis "kuta-kuta" deine nena meçusis, hepten gui muğordu. Axovişe arda dvaguru çi "Aport, Aport!" deine laği uyoxu. Ayşe Xala "Ham şǩuni mi on?" deine karmateşi eǩna gonğu. Ʒadasere çi mtiri muşişi cuma İsmail Emice nişi!
Ayşe Xala, Ismail Emice Zirusis "Si orei emice? Mati mi on, deine opşa maşkuinu"-ya. Ismail Emice, "mo gaşkuinas ece, ma vore. Ťufeği epçopi do a xovi haşo komofti. Sifteri şkimis xorʒi dvaçodu, ar kinçi dopğami. Beraberi oxorişe keşkaftatere"-ya uğu. Ayşe Xala "Ho, ho! Amʒika miondri, hemen mevulu"-ya uğu.
Komşi muşi lazuti Çuvali karmates va naşku. Mçvei Çuvali toğis kocokoru, komoybu. Karmaťe galendo kolate cenǩolu. Gale na uondramtu Ismail Emices, "hayde mendaftat", deine nena komeçu. Xaparineri-xaparineri Aportina muşişkala dolumcinu, hepei kokomğʒupu. Sumititi oxoi tere mçipe dari ǩabani irmağişi gzalepe doçodines. Txombepuna onaşe goluteşa birden Aportinak olalu kocoğu. Ona tere kapineri-kapineri kodoloxtu.
Ayşe Xalas aşkuinu, "muya Ziru emice laği, hişo laleri-laleri kodelukapu", muç̌e uğus, Emiceti laği na ukapu tere ekvantxozu. Hem ulun hemti ťufeği muşi oği tere emtumanişi kodikaçu. "Ece, mo gaşkuinas, her halde ğeci on. Ma a kopzada" uğu do ona tere kodoloxtu.
Arovişe tufeğişi nena "ťax!" dei kodiguru. Ayşe Xala, "aha ğeci doğamu" deine meşkixaparu. Emice muşik laği eǩaoneri onaşe gamulutuşa "Emice doğamii ğeci?" deine uǩitxu Eminek. "Ece ğeci dobyarali, ama tufeğişi yarate va xoskun çi. Imtu, irmaği tere kodoloxtu!"-ya Ismail Emicak.
Ayşe Xala do Ismail Emice muşişkala beraberi p̌i mzupu oxoişe komoxftes,
Ayşe Xalaşi damtie "akşami ien, nusa daha oxoişe va moxtu" dei eǩna gonğu, avla tere zadumftuşa, nusa Ismaili oxasǩiri muşi, Ayşe Xala mçvei Çuvali ǩap̌ulas mobumeri, muluran.
Ayşe Xalaşi damtiek, "Naku megazmoni Ece, ťora megagatu, bereti ibgaru, aci iu. Neise p̌i sei iu komogalu."
Ayşe Xalak "Karmaťe moconis a Ǯulu vuondi"-ya do hemenis Çuvali ǩap̌ulas moberi oxoişe kamaxtu.
Amaxtus, zadasere çi berena muşi Mustafa omʒelis goǩuʒxu, ibgas. Hemen mçvei Çuvali tude kododu, bereşi omʒelişe mendaxtu, omʒelis nacinu do beres korba uzğamtuşa damtie muşi Ismail Emiceşkala oxap̌aru naşku do oxoişe kamaxtu. Ayşe Xalas "Ece, andğa Ismail Emicek, mulitişat gzas ğeci komazires"-ya.
Ayşe Xala "Ho, ho Ena, laği şǩuni ğeci Zirus ulalu, cantxozu. Hindo Emiceti ğecis cantxozu do a ťufeği kodukanu. Ama va ağamu, yarali imtu."
Damtie muşik "Ei çi da xvala var oťi, ğeci si xvala otişa megaguko opşa gaşkuinasetu." "Ho Ena, mati hişo viduşuni!"-ya do haşo kokixapares.
Hani haşo ixapartesşa, araǩani onaşe dişka oxenuşena na idesdotu mtiri do koçi muşi oxoişe komoxtes.
Mxucite na moğes çutuğepe avlas keladves. Oxoişe amuluteşa Ayşe Xala beres buzZi cebapu naşkudortu. Bere obgaru kocoğusis mtiri muşik "Ece, bere ibgas, va dogagureni?"-ya ama Ayşe Xala mitiri muşis unusalu; nena va meçu.
Damtire muşik koçi muşis "Nusa hus beres cubamftu. Tkva komoxtit, hindo beres va cubusis berek ibgaru."-ya uğu. Hindos mtiri muşik "Ma votaşaniti, şkimi yanineti beres mjalva cubas. Beres cebalu oncğore var on. Ma haşo saygi va bgoram. Bere aci mo naşkumfas!"-ya do Ayşe Xala tere goliktu do: "Ece, muti oncğore var on! Omğelişi ǩap̌ulas bere skani kocubi. Bere mo obgainam!"-ya do tembiği komeçu. Ayşe xala oncğoriari-oncğoriari bereşi omʒelişe idu, burguli domxaneri, oği muşi foťa komoytu do beres kocubu.
Seri iusis oxoi okomʒupusis duvaris na celabutu gazyaği damtie muşik hikele kociğu do çibritite lamba nişi konunğu. Oxoişi duvarepe pizaişi na otuşeni lambak a Ǯulu çona meçamtu.
A mʒika him lambaşi çonate oxoi gverdi mğupis damtie muşişkala limcinei sofra kododges. Dğaleişe damtie muşik na nobu zeri lu, yanine muşi minci cenğineri, arti mja nçaxeri sofras kocedges.
Oxoişi ğulu berepe kogolixunes pocas, iri doxedes do limcinei cai nişi oşkomes.
Ayşe Xalaşi Ağani Nusa
Ayşe Xala eni mordei bere muşi doçilu. Ağani nusa komoonu. Eveluri Pizaişi oxoi muşi otxo odali, mordei oxoi uğutes. Ayşe Xala, koçi muşi, xu taneti bere a oğois otes. Nusati komoones. Him zamanepes nusalepe inusalamtes. Onusalu muç̌e otu? Nusa oxoişi mordeepeşkala, mtiri-damtireşkala, mordei oxaskirişkala hiçi var ixapatu.
Ağani nusa otrebişi oği ayakta iondramtu, va doxedufu. Oťrebi muya'n, himuti degimeselat; oťrebi açiği daşkurişi yanine na on uça kvas uğomeran. Him daşkui na iğven uça kvaşi yaninde iondamtes.
Ağani nusalepe koçi muşişkalati iris dvaguetuşa hiçi var ixapates. Nusa ikomocu oxois hişote saygi uamtes, saygili nusa itutes. Hişo varna ikums nusa var ipelen nusa itutes, saygisuzi itutes. Nusa ar-jur bere nana diasis yaťi 4-5 Ǯaneri diasis, yeva-yeva irişkala oxap̌aru komokiçamtu.
Ayşe Xalaşi nusati opşa mskva otu. Bere muşiti opşa yakişukli otu. Nusa muşi a dugunişe idusis hik aziru, bere muşis oğiru, moǯondu, mişi bozomota on, ikitxu, a xorZas uğu çi "him bozomota opşa malimbu, ma nusa deviiko", hişote nusa dixenu.
Ayşe Xalaşi bere 19 yaşine otu, nusa muşiti 18. Him zamanis dulyaşeni berepe opşa ordo oçilamtes. Ayşe Xalaşi nusati opşa çalişkani otu. Sabaxtan moyseletu, en oği oxoişi daşkuri ogzamtu. Pucişi Zai keodgamtu. Axirişe mendulutu, pucepe koçamtu, kocubamtu, donğvalamtu. Ayşe Xalati nusa muşi moyseluko himuti moyseletu, nusa muşis nuşvelamtu.
A ndğas Ayşe Xalaşi nusa sabaxta va moyselu. Pucepek axirişe kiaman. Ayşe xalati saba namazi muşi dou do oda muşişi pencere keiğu, ağirişi eǩna gonğeri oni dei, a gadu; axiri eǩna cenǩoleri, nusa va moyselu, axirişe var idu!
Ayşe Xalaşi koçi Mustafa coZutu. "Emu, nusa va moyselu, axirişe var idu, ma vida do daşkui vogza. Pucişi Zai keobdva" duğu, koçi muşis odaşe kogamaxtu. Idu alvaşe, dişkape eğopu do oxoişi oşkendas açiği daşkui muşi ogzu. Ʒai, pucişi Ç̌uǩani, sacayağis keodgu. Ayşe Xala, oxois iondrams, nusa ha moyselu ha moyselu... Xolo va moyselus çendi muşi axirişe igzalu. Axiri dulya dou, oxoişe komoxtu. Ar ʒadu çi, biç̌i muşi Ibraimi oxois, daşkuişi yanine muşi koxes, dudi ceğmaleri.
Ayşe Xala axirişe muç̌e moxtu, oxorişe kamaxtu, oxois hişo Ziru bere muşi; "Iba, e bere şkimi muya iu? Dudi ceğmaleri mo xer? Ordeşe si moyseli do nusa mo va moyselu? Muya gağodes?" dei bere muşis uǩitxu.
Ibraimik "Nana, Emine xasta diu, andğa sabaxtan ordeşe moyselus gui mvanktu, pencereşe dudi gamiğu do ontxoru, heşeni andğa axirişi dulya var axenu, e nana şkimi!"-ya.
Guiti opşa mvankten, yatağişe var mvaselen, uğusis Ayşe xala "ha ha ha!" dei opşa adizinu. Ibraimik "Nana, mo dizam, Emine xasta on-ma giğvi!"-ya, Ayşe Xala, xolo dizu, uğu çi, "E bere şkimi, Emine xasta var on, si baba iare inşalla! Derdi mo ikum, e bere şkimi, ma monta maasere!" uğusis Ibraimi opşa oncğore au. Hemen daşkuişi yanineşe moyselu odatere kamaxtu.
Ibraimi odaşe amaxtus Emineşi yanine idus, Eminek Ibraimi Zirus hemen uǩitxu: "Nanak şkimişeni mo va moyselu dei muya giğu?" dei Ibraimis ukitxus, Ibraimi Emines noğeru do ağulu mokvadizinu. Emine, "Mo dizam Ibraim, muya iu?" dei xolo uǩitxu. Ibraimi Emines diʒineri noğeru do "Emine, nanak skanişeni monta maasere, hişeni gui mvankten tku." uğusis, Emine Ibraimis noğeru, oncğore au, tolepe apşu, obgainu kocoğu. Ibraimik, Eminek ibgarus gui catu, "Mo ibga, eiçida xasta var orere" uğus, Eminek "Ma hus opşa oncğore maasere, muç̌e nana-baba skani yanineşe gamaftare?" deine bgareri-bgareri yatağişe moyselu. Mandili muşi p̌icis keğikoru, oncğoryari, Ʒulu-Ʒulu gzalineri, dudi muşi tude ceğmaleri oxoişe kogamaxtu.
Emine Ayşe Xala azirusis, hiçi va noğeru, kavaltişeni sini duvarişe eğopu do oxoişi oşkendas sofra dodgapu coğus, Ayşe Xala hiçi muti va mişkunsteri nusa muşi Emines "Ma axirişi dulya dopi, si meraği mo ikum Emine, e bere şkimi!" uğu, "Vorsi ias, ciktasis axirişe si xolo cextare"-ya uğu,
Emine p̌ici mandili eğokoreri hiçi Ayşe Xalas cevabi va meçu, sofra muşi dodgamtuşa birden ti asenu, leťa tude colamftu, gui mvanktu. Ayşe Xala hemen moyselu ǩuli muşişe. Emines kapulaşe kogvakoru, oğopu. Uğu çi, "Emine gogağarare, si xasta ore, idi oda skani dicini."
Emine oncğorete koçi muşi Ibraimis a konoğeru "Ma vorsi vore, nana amğika ti masenen" uğunati Ayşe Xala "Si idi, amʒika dicini, vorsi iare"-ya. Emine oncğorare-oncğorare odamuşişe kamaxtu. Aynali demirişi kayrola muşis kogolicinu. Demirişi kayrola aynas çendi muşis a kozadu, tolepe muşi va ekvazdu. Dudi muşişkala "E nana şkimi, ma tolepe va gomanğen, opşa monǩa devii" deine aynas zadumtuşa, Ibraimi Emineşi peşi odaşe komoxtu, "Emine muya şkomatu, mogiğa"-ya. Emine, "Hiçi işťaği va miğun, gui momankten, muti mo momiğam"-ya uğu.
Ibraimi oxoişe kogamaxtu, "Nana, Emine muti va gorams, işo itus" dei uğus, Ayşe xala "Iba, e bere şkimi, si xolo a bardaği ťuʒa mjalva kamuği, cunaxi on"-ya.
Ibraimik açiği daşkuişi yanine na on, pilitaşi jin tencereşi andğaneri ağani cibei mjalva a bardaği kodolobu do Emines odaşe kamuğu. Emine gui monktinei-monktinei Ibraimişi xatirişeni mjalva oşu.
Muç̌e mjalva şu, hemen gui okvandğvaru yatağişe moğukapu, axirişi tere na on pencereşe ukapu, pencere tijini kekozdu, dudi gale kogamiğu, ontxoru. Ibraimi Emine ontxoramtuşa colasere dei kapulaşe okaçu.
Ayşe Xala koçi do berepe muşişkala sofras kavalti ikumtesşa, Ayşe Xalaşi koçi "Nusa muya ağodu, opşa xasta oni?" dei ukitxus, "Ho ho e koçi, amgika xasta on, ciktasere" dei koçi muşis uğometuşa amʒika mokvadizinu. Ayşe Xala adizinus koçi muşik "Mo dizam, muyaşeni?" uğus, ukae giğvare deine tolite işareti uu.
Emine eskineistei nusaloba var axenu, dulyaşe var alus, komşepek Ayşe Xalas "Emine muti var ikums, hiçi gale var gamulun, iri dulyaşe si bozomota skanişkala ulur?" deine nusa muşi cutinamtes. Xasta'n, oğunati xolo dedikodi uamtes. Çoişi xorZalepe "Ayşe xalaşi nusa var ipelen, oxois koxen" deine lafi goğamtes.
Komşepe nişi na on Nadiena Emines uğu çi "Iri skani ixaparan. Nusa koxes, damtie, oxasurepe içalişaman" dei, uğusis, Emine "Mik itus hasteepe, ma xasta voreşeni dulya eskisteri va maxenen" deine ibgaru-ibgaru, oda muşişe kamaxtu.
Ayşe Xala koçi muşi, jur bozomota muşi, Ibraimi, dağişe komoxtes, dişka yukepete oxorişe p̌i va amamxteşi, galendo Emines nena meçes. "Emine Emine" uyoxes. Eminek nena va meçusis, Ibraimi "Beçi Emine va dvaguru" deine, yuki muşi serendeşi tude çapuği-çapuği naşku, hemen oxoişe kamaxtu. Emine oxoişi doloxe var Ziusis, odapes oni dei odaşe kamaxtu.